Bác sĩ Nguyễn Vương Anh - Chuyên khoa Ung Bướu Đồng Nai

28/09/2026

VIÊM PHỔI DO MIỄN DỊCH HAY DO NHIỄM TRÙNG? ĐÔI KHI NHÌN CT VẪN CHƯA BIẾT!

UNG THƯ NÓI ÍT – HIỂU NHIỀU

Một bệnh nhân đang điều trị Pembrolizumab xuất hiện:

➡️ Ho
➡️ Khó thở
➡️ CT ngực có tổn thương kính mờ hai phổi.

Câu hỏi rất quan trọng:

Đây là viêm phổi do thuốc miễn dịch hay viêm phổi do nhiễm trùng?

Câu trả lời đôi khi không hề đơn giản.

⚠️ Điểm cần nhớ đầu tiên: không có triệu chứng, xét nghiệm hay hình ảnh CT nào một mình đủ để khẳng định viêm phổi do miễn dịch.

ASCO cũng nhấn mạnh rằng viêm phổi liên quan thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch không có một đặc điểm lâm sàng, bệnh học hay hình ảnh học nào đặc hiệu tuyệt đối.

🔵 1. VIÊM PHỔI DO MIỄN DỊCH THƯỜNG GỢI Ý ĐIỀU GÌ?

Có thể xuất hiện trong quá trình dùng Pembrolizumab hoặc các thuốc PD-1/PD-L1 khác, thậm chí khá muộn.

Thường gặp:

🔹 Ho khan
🔹 Khó thở tăng dần
🔹 Giảm SpO₂
🔹 Có thể hoàn toàn không sốt
🔹 Bạch cầu, CRP hoặc procalcitonin có thể không tăng nhiều.

Trên CT thường gặp các kiểu tổn thương như:

➡️ Organizing pneumonia – OP
➡️ NSIP
➡️ Hypersensitivity pneumonitis
➡️ Ground-glass opacity nhiều ổ/hai bên
➡️ Trường hợp nặng có thể biểu hiện diffuse alveolar damage/ARDS.

Trong đó OP là một trong những kiểu hình thường gặp nhất của ICI-pneumonitis.

Nhưng…

Nhìn thấy kính mờ hai phổi KHÔNG đồng nghĩa viêm phổi miễn dịch.

---

🟠 2. VIÊM PHỔI NHIỄM TRÙNG THƯỜNG GỢI Ý ĐIỀU GÌ?

Một số dấu hiệu khiến bác sĩ nghĩ nhiều đến nhiễm trùng hơn:

🔸 Sốt, rét run
🔸 Ho đàm, đặc biệt đàm mủ
🔸 Bạch cầu/CRP/procalcitonin tăng
🔸 CT có đông đặc khu trú, tree-in-bud, tổn thương đường thở
🔸 Cấy đàm, cấy máu, PCR hoặc BAL tìm được tác nhân.

Nhưng đây cũng không phải công thức tuyệt đối.

Người bệnh ung thư có thể nhiễm trùng mà không sốt.

Ngược lại, viêm phổi miễn dịch cũng có thể sốt.

Virus, Pneumocystis hoặc một số nhiễm trùng cơ hội còn có thể gây ground-glass opacity hai bên rất giống viêm phổi miễn dịch.

Vì vậy, chỉ nhìn CT rồi kết luận “do miễn dịch” là rất nguy hiểm. Các tổng quan gần đây cũng nhấn mạnh mức độ chồng lấp đáng kể giữa biểu hiện của ICI-pneumonitis và nhiễm trùng hô hấp.

---

🟡 3. VẬY BÁC SĨ PHÂN BIỆT BẰNG CÁCH NÀO?

Không phải bằng một xét nghiệm thần kỳ.

Mà bằng cách ghép nhiều mảnh:

✅ Thời điểm xuất hiện triệu chứng so với quá trình điều trị miễn dịch
✅ Triệu chứng và SpO₂
✅ CT ngực
✅ Công thức máu, CRP…
✅ Tìm tác nhân nhiễm trùng phù hợp
✅ Cấy đàm/máu hoặc PCR khi cần
✅ Nội soi phế quản – BAL trong những trường hợp thích hợp
✅ Loại trừ tiến triển ung thư, thuyên tắc phổi, phù phổi, viêm phổi xạ trị và những nguyên nhân khác.

Theo ASCO, với trường hợp nghi pneumonitis từ độ 2 trở lên, cần cân nhắc đánh giá nhiễm trùng; bronchoscopy/BAL cũng có thể được sử dụng để giúp loại trừ nhiễm trùng và các nguyên nhân khác.

---

🔴 VÀ CÓ MỘT TÌNH HUỐNG KHÓ HƠN NỮA:

CÓ THỂ BỊ CẢ HAI!

Một bệnh nhân có viêm phổi miễn dịch vẫn có thể đồng thời bị nhiễm trùng.

Đặc biệt sau khi phải sử dụng corticosteroid hoặc thuốc ức chế miễn dịch mạnh, nguy cơ nhiễm trùng cơ hội lại càng cần được lưu ý.

Do đó:

“Dùng steroid thấy đỡ” cũng không phải bằng chứng tuyệt đối rằng đó là viêm phổi miễn dịch.

---

⚠️ ĐIỀU NGUY HIỂM NHẤT LÀ GÌ?

❌ Thấy bệnh nhân dùng Pembrolizumab → mặc định do miễn dịch → dùng steroid mà bỏ sót nhiễm trùng.

Hoặc ngược lại:

❌ Cứ nghĩ viêm phổi nhiễm trùng → chỉ dùng kháng sinh → bỏ sót một pneumonitis miễn dịch đang tiến triển.

Với pneumonitis có triệu chứng, guideline ASCO khuyến cáo tạm ngưng ICI, đánh giá nguyên nhân, cân nhắc corticosteroid và kháng sinh kinh nghiệm nếu nhiễm trùng vẫn còn trong chẩn đoán phân biệt.

---

🧠 NÓI ÍT – HIỂU NHIỀU

Viêm phổi do miễn dịch là một chẩn đoán loại trừ.

Không phải:

«“CT có kính mờ + đang dùng Pembrolizumab = viêm phổi miễn dịch.”»

Mà phải hỏi:

«“Đã loại trừ đủ các nguyên nhân khác, đặc biệt là nhiễm trùng, chưa?”»

Và nếu người đang điều trị miễn dịch xuất hiện khó thở tăng nhanh, SpO₂ giảm, đau ngực, tím tái hoặc cần oxy thì đây không còn là câu chuyện tự theo dõi tại nhà nữa.

➡️ Cần được đánh giá y tế ngay.

BS. Nguyễn Vương Anh

27/09/2026

🔴 FDA KÉO BELZUTIFAN LÊN TUYẾN SỚM TRONG UNG THƯ THẬN TẾ BÀO SÁNG SAU MIỄN DỊCH

BÁC SĨ UNG BƯỚU ONCALL 120H

Ngày 24/09/2026, FDA chính thức phê duyệt Belzutifan + Lenvatinib cho người lớn bị ung thư biểu mô tế bào thận tiến xa có thành phần tế bào sáng (advanced ccRCC) sau điều trị PD-1 hoặc PD-L1.

Và đây không chỉ đơn giản là “thêm một phác đồ mới”.

Nó thay đổi vị trí của HIF-2α inhibition trong chuỗi điều trị RCC.

---

🔴 1. LITESPARK-011 — Belzutifan + Lenvatinib sau PD-(L)1 trong ccRCC

Trước đây, Belzutifan đã được FDA phê duyệt từ năm 2023 cho RCC tiến xa, nhưng bệnh nhân phải đã điều trị cả PD-1/PD-L1 và một VEGF-TKI.

Nói đơn giản:

IO → VEGF-TKI → Belzutifan

Belzutifan khi đó nằm khá sâu trong chuỗi điều trị.

LITESPARK-011 đặt câu hỏi khác:

«Nếu khối u đã tiến triển sau miễn dịch, tại sao phải chờ thêm một tuyến nữa mới đánh vào HIF-2α?»

Và họ đem:

➡️ Belzutifan 120 mg/ngày + Lenvatinib 20 mg/ngày

đối đầu trực tiếp với:

➡️ Cabozantinib 60 mg/ngày

— một đối thủ rất thực tế trong bối cảnh hậu miễn dịch.

---

🔬 NGHIÊN CỨU ĐƯỢC LÀM NHƯ THẾ NÀO?

LITESPARK-011 là thử nghiệm pha III, nhãn mở, ngẫu nhiên, đối chứng chủ động.

👥 747 bệnh nhân advanced ccRCC

Bao gồm bệnh nhân:

• tiến triển trong hoặc sau anti–PD-1/PD-L1
• hoặc tái phát trong vòng 6 tháng sau khi hoàn tất PD-1 bổ trợ.

Đáng chú ý: không bắt buộc phải từng dùng VEGFR-TKI trước đó.

Đây chính là điểm khiến Belzutifan được “kéo lên” sớm hơn trong thuật toán điều trị.

---

📊 PFS: KẾT QUẢ DƯƠNG TÍNH RÕ

Theo phân tích được FDA sử dụng:

Belzutifan + Lenvatinib
➡️ median PFS 14,6 tháng

so với

Cabozantinib
➡️ 10,6 tháng

HR 0,74; 95% CI 0,61–0,89
p = 0,00095

→ giảm khoảng 26% nguy cơ tiến triển hoặc tử vong tại thời điểm phân tích.

Đây không phải so với placebo hay một phác đồ yếu.

Đối thủ là Cabozantinib.

Đó mới là điểm đáng chú ý.

---

🎯 TỶ LỆ ĐÁP ỨNG CŨNG CAO HƠN

ORR:

🔵 Belzutifan + Lenvatinib: 53%

🟠 Cabozantinib: 40%

p = 0,0002.

Ở phân tích LITESPARK-011 được công bố trước đó, thời gian đáp ứng trung vị cũng khá ấn tượng:

➡️ 23,0 tháng với Belzutifan + Lenvatinib
so với
➡️ 12,3 tháng với Cabozantinib.

Tức là không chỉ nhiều bệnh nhân đáp ứng hơn — mà ở một nhóm bệnh nhân, đáp ứng còn khá bền.

---

⚠️ NHƯNG OS CHƯA THẮNG

Đây là phần phải nói rõ.

Phân tích OS cuối cùng:

Belzutifan + Lenvatinib:
➡️ 33,7 tháng

Cabozantinib:
➡️ 28,6 tháng

HR 0,85; 95% CI 0,70–1,03

❌ Không đạt ý nghĩa thống kê.

Vì vậy không nên viết rằng LITESPARK-011 đã chứng minh Belzutifan + Lenvatinib “kéo dài sống còn toàn bộ”.

Nó chưa chứng minh được điều đó.

FDA phê duyệt dựa trên lợi ích rõ về PFS và ORR, trong khi OS cho thấy xu hướng thuận lợi nhưng chưa vượt ngưỡng thống kê.

---

💊 ĐỔI LẠI BẰNG ĐỘC TÍNH GÌ?

Đây không phải một phác đồ “nhẹ”.

Trong báo cáo pha III:

Grade ≥3 treatment-emergent adverse events xảy ra khoảng:

🔵 84% — Belzutifan + Lenvatinib
🟠 83% — Cabozantinib.

Tăng huyết áp độ ≥3 khoảng 31% ở nhóm phối hợp.

Riêng Belzutifan có hai độc tính phải nhớ rất kỹ:

⚠️ Thiếu máu
⚠️ Hypoxia

FDA cũng bổ sung cảnh báo về rối loạn chức năng tim khi phối hợp Belzutifan + Lenvatinib.

Trong khi Lenvatinib mang theo “bộ hành lý VEGF-TKI” quen thuộc:

tăng huyết áp, protein niệu, suy thận, tiêu chảy, độc gan, QT kéo dài, xuất huyết, biến cố huyết khối động mạch…

Vì vậy đây là phác đồ cần chủ động quản lý độc tính, chứ không phải đơn giản kê hai viên thuốc uống rồi hẹn tháng sau.

---

🧠 VÌ SAO SỰ KẾT HỢP NÀY HỢP LÝ?

ccRCC là một trong những ung thư gắn rất chặt với con đường:

VHL → HIF-2α → VEGF → angiogenesis

Belzutifan chặn HIF-2α, tức đánh khá cao trong trục sinh học này.

Lenvatinib tiếp tục chặn hàng loạt receptor tyrosine kinase, trong đó có VEGFR1–3 và FGFR.

Nói hình ảnh một chút:

➡️ Belzutifan khóa “phòng điều khiển” HIF-2α.
➡️ Lenvatinib khóa tiếp hệ thống mạch máu nuôi u ở phía dưới.

Hai tầng của cùng một trục sinh học bị tấn công đồng thời.

---

🔥 ĐIỀU GÌ THỰC SỰ THAY ĐỔI SAU 24/09/2026?

Đây mới là câu chuyện quan trọng nhất.

Trước đây:

Belzutifan đơn trị:
PD-(L)1 + VEGF-TKI trước đó → mới đủ chỉ định.

Bây giờ:

Belzutifan + Lenvatinib:
chỉ cần bệnh nhân advanced ccRCC đã qua PD-1/PD-L1 → đã nằm trong chỉ định FDA mới.

Điều đó có nghĩa một bệnh nhân:

Pembrolizumab + Axitinib → tiến triển

hoặc

Nivolumab + Ipilimumab → tiến triển

có thể bước vào vùng chỉ định của Belzutifan + Lenvatinib mà không phải “để dành” Belzutifan cho những tuyến rất muộn.

Và đặc biệt sau Nivolumab + Ipilimumab, bệnh nhân thậm chí có thể chưa từng dùng VEGF-TKI trước đó.

Đây mới là ý nghĩa của chữ “kéo Belzutifan lên tuyến sớm”.

---

📌 TAKE-HOME — BSUB ONCALL 120H

✅ Ngày 24/09/2026, FDA phê duyệt Belzutifan + Lenvatinib cho advanced ccRCC sau PD-1/PD-L1.

✅ LITESPARK-011: 747 bệnh nhân, so trực tiếp với Cabozantinib.

✅ PFS: 14,6 vs 10,6 tháng, HR 0,74.

✅ ORR: 53% vs 40%.

⚠️ OS: 33,7 vs 28,6 tháng, HR 0,85 — chưa có ý nghĩa thống kê.

✅ Quan trọng nhất: không còn bắt buộc phải qua VEGF-TKI trước Belzutifan + Lenvatinib.

➡️ Belzutifan đang từ một thuốc tương đối “tuyến sau” tiến rất nhanh lên đầu chuỗi điều trị hậu miễn dịch của ccRCC.

Không phải first-line của ung thư thận di căn.

Nhưng hoàn toàn có thể trở thành một trong những lựa chọn sớm nhất ngay sau khi miễn dịch thất bại.

BS. Nguyễn Vương Anh

📚 Tài liệu tham khảo

1. U.S. FDA. FDA approves belzutifan in combination with lenvatinib for advanced renal cell carcinoma with a clear cell component. 24/09/2026.
2. Motzer RJ, et al. Belzutifan plus lenvatinib versus cabozantinib in patients with previously treated advanced renal cell carcinoma (LITESPARK-011). Lancet. 2026;408:808–820.
3. Motzer RJ, et al. LITESPARK-011. J Clin Oncol. 2026;44(Suppl 7):LBA417.

26/09/2026

🌡️ SỐT SAU HÓA TRỊ: 5 BƯỚC ĐỂ BIẾT KHI NÀO PHẢI ĐI VIỆN NGAY

11 giờ đêm.

Bạn vừa hóa trị được 8 ngày. Nhiệt kế báo 38,2°C.

Không ho. Không đau họng. Không tiểu buốt. Người vẫn tỉnh táo.

Uống một viên hạ sốt rồi ngủ, sáng mai tính tiếp — được không?

Đây là câu mà tôi nghĩ mọi bệnh nhân đang hóa trị nên biết cách trả lời trước khi nó thực sự xảy ra.

Bởi vì sau hóa trị, điều đáng sợ đôi khi không phải là một cơn sốt rất cao.

Mà là một cơn sốt tưởng như chẳng có gì đặc biệt, xuất hiện đúng lúc bạch cầu đang xuống thấp.

🌡️ BƯỚC 1 — ĐO NHIỆT ĐỘ, ĐỪNG CHỈ SỜ TRÁN

Ghi lại:
• Nhiệt độ cao nhất bao nhiêu?
• Bắt đầu từ lúc nào?
• Hóa trị lần gần nhất ngày nào?

Đừng chỉ nói: “Em thấy người hơi nóng.”

Một con số chính xác sẽ giúp bác sĩ đánh giá tốt hơn rất nhiều.

📅 BƯỚC 2 — ĐỪNG THUỘC LÒNG “NGÀY 7–10”

Nhiều người được truyền tai:

“Sau hóa trị ngày 7–10 là bạch cầu thấp nhất.”

Không phải phác đồ nào cũng vậy.

Thời điểm bạch cầu giảm phụ thuộc vào loại hóa chất, liều thuốc, phác đồ, lần điều trị và chính người bệnh đó.

Vì vậy, đừng dùng lịch để tự kết luận rằng:

“Hôm nay chưa tới ngày nguy hiểm nên chắc không sao.”

🧪 BƯỚC 3 — HIỂU “SỐT GIẢM BẠCH CẦU” LÀ GÌ

Trong chuyên môn, một định nghĩa thường dùng là:

Nhiệt độ miệng ≥38,3°C một lần
hoặc
≥38,0°C kéo dài ít nhất 1 giờ

kèm ANC

26/09/2026

Đêm qua con thấy mẹ về,
Áo nghiêng qua ngõ, trăng mê cuối vườn.
Con đưa tay chạm làn sương,
Tỉnh ra chỉ thấy mùi hương… mẹ rồi.

Hay là mẹ vẫn đâu thôi,
Nửa trong giấc mộng, nửa ngồi bên con.
Mai kia trời có hao mòn,
Con còn gọi “Mẹ” — là còn bình minh.

26/09/2026

Đi một ngày đàng
Học... được cách quan tâm bệnh nhân hơn
Tận tâm, tận tụy, tận tình, tận lực, tận cùng là người thân gia đình
❤❤❤

25/09/2026

🦉 UNG THƯ – CHUYỆN LẠ THẬT WOW

XĂM MÌNH ĐẸP ĐÓ… MÀ CŨNG “ĐỘC” ĐÓ!

Hình xăm có thể làm tăng nguy cơ ung thư?

Một con rồng trên cánh tay.
Một đóa hoa ở vai.
Một dòng chữ kỷ niệm nằm yên trên da suốt vài chục năm.

Nghe rất bình thường.

Nhưng có một chuyện khá WOW:

👉 Mực xăm không nhất thiết nằm yên ở chỗ bạn xăm.

Sau khi kim đưa sắc tố xuống lớp bì, các tế bào miễn dịch sẽ “ăn” những hạt mực này. Một phần sắc tố có thể theo hệ bạch huyết đi xa hơn và tích tụ trong các hạch lympho.

Năm 2017, các nhà khoa học đã trực tiếp tìm thấy sắc tố hữu cơ, titanium dioxide và một số kim loại từ hình xăm trong các hạch vùng của người được nghiên cứu.

Và đây là lúc câu chuyện bắt đầu thú vị.

🔬 MỰC XĂM KHÔNG CHỈ LÀ… MÀU

Một số loại mực xăm được phát hiện có thể chứa hoặc tạo ra các chất như:

• polycyclic aromatic hydrocarbons – PAHs
• aromatic amines
• titanium dioxide
• nickel, chromium và một số kim loại khác.

Không có nghĩa chai mực nào cũng chứa các chất này ở mức nguy hiểm.

Nhưng về mặt sinh học, đây là lý do các nhà nghiên cứu đặt câu hỏi:

Nếu những hạt sắc tố tồn tại hàng chục năm trong cơ thể, nằm trong hạch và gây kích thích viêm kéo dài, liệu chúng có ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư hay không?

😳 RỒI CÁC NGHIÊN CỨU BẮT ĐẦU CHO RA NHỮNG CON SỐ ĐÁNG CHÚ Ý

🇸🇪 Thụy Điển – 2024

Một nghiên cứu bệnh–chứng về lymphoma nhận thấy người có hình xăm có nguy cơ lymphoma ác tính ước tính cao hơn khoảng 21% so với người không xăm:

IRR 1,21; 95% CI 0,99–1,48.

Điểm rất quan trọng: khoảng tin cậy đi qua 1, nên kết quả tổng thể này chưa đạt mức chắc chắn thống kê.

Tín hiệu mạnh hơn được ghi nhận ở một số thời điểm sau lần xăm đầu tiên và một vài subtype lymphoma, nhưng chính tác giả cũng nhấn mạnh rằng cần thêm nghiên cứu trước khi kết luận quan hệ nhân quả.

🇩🇰 Đan Mạch – 2025

Một nghiên cứu trên các cặp song sinh còn gây chú ý hơn.

Ở nhóm có hình xăm lớn hơn lòng bàn tay, nghiên cứu ghi nhận:

➡️ nguy cơ lymphoma: HR 2,73
➡️ nguy cơ ung thư da: HR 2,37

Nghe rất ghê.

Nhưng khoan.

Số trường hợp trong một số phân tích khá nhỏ, khoảng tin cậy còn rộng, nên đây là tín hiệu cần nghiên cứu tiếp, chứ chưa phải bằng chứng rằng “xăm lớn sẽ gây ung thư”.

🇸🇪 Melanoma – 2025

Một nghiên cứu khác ghi nhận người có hình xăm có nguy cơ melanoma cao hơn:

IRR 1,29; 95% CI 1,07–1,56.

Nhưng cũng chính nhóm nghiên cứu này khi xem xét ung thư biểu mô tế bào vảy của da lại không tìm thấy nguy cơ tăng:

IRR 0,95; 95% CI 0,78–1,15.

Thấy chưa?

Khoa học bắt đầu… rối rồi đó. 😅

💥 VÀ CÚ BẺ LÁI ĐẾN NĂM 2026

Một systematic review và meta-analysis công bố năm 2026 tổng hợp 7 nghiên cứu với 140.841 người.

Kết quả:

➡️ Ung thư da nói chung: OR 0,92; 95% CI 0,83–1,04
➡️ Ung thư huyết học: OR 1,02; 95% CI 0,78–1,32

Tức là:

❌ Chưa thấy nguy cơ ung thư tăng có ý nghĩa thống kê khi gộp toàn bộ dữ liệu.

Mức độ chắc chắn của bằng chứng hiện chỉ từ thấp đến trung bình.

Vậy kết luận sao đây?

⚠️ XĂM MÌNH CÓ GÂY UNG THƯ KHÔNG?

Câu trả lời hiện tại là:

CHƯA THỂ NÓI CÓ.
NHƯNG CŨNG CHƯA THỂ HOÀN TOÀN GẠT BỎ MỐI LO NÀY.

Chúng ta đã biết khá chắc rằng:

✅ Một phần sắc tố xăm có thể rời khỏi da và tới hạch lympho.
✅ Một số thành phần hoặc tạp chất trong mực xăm có tiềm năng gây độc hoặc gây ung thư về mặt hóa học.
✅ Một số nghiên cứu dịch tễ đã ghi nhận tín hiệu tăng lymphoma hoặc melanoma.

Nhưng:

❌ Các nghiên cứu vẫn chủ yếu là quan sát.
❌ Kết quả giữa các nghiên cứu chưa đồng nhất.
❌ Chưa chứng minh được rằng chính hình xăm là nguyên nhân gây ung thư.
❌ Meta-analysis mới nhất chưa xác nhận nguy cơ tăng tổng thể.

🦉 VẬY AI ĐÃ XĂM RỒI CÓ CẦN HOẢNG KHÔNG?

Không.

Không có cơ sở để đi xóa toàn bộ hình xăm chỉ vì sợ ung thư.

Nhưng nếu định xăm, nên:

✅ chọn cơ sở uy tín và kiểm soát vô khuẩn;
✅ ưu tiên mực có nguồn gốc, thành phần và tiêu chuẩn an toàn rõ ràng;
✅ không xăm phủ lên nốt ruồi hay tổn thương da đang cần theo dõi;
✅ chống nắng vùng da xăm;
✅ nếu xuất hiện nốt mới, loét, chảy máu, đổi màu hoặc khối bất thường kéo dài ở vùng xăm thì nên khám da liễu.

Và có lẽ câu chuyện đáng nhớ nhất hôm nay là:

Hình xăm nằm trên da…
nhưng mực xăm thì không chắc chỉ ở trên da.

Đẹp hay không là chuyện thẩm mỹ.

Còn cơ thể sẽ làm gì với lượng sắc tố đó trong 20–30–40 năm?

Khoa học vẫn đang tìm câu trả lời.

Và đó mới là điều WOW. 🔬😳

BS. Nguyễn Vương Anh

📚 Tài liệu tham khảo chính:

1. Nielsen C, et al. Tattoos as a risk factor for malignant lymphoma: a population-based case-control study. EClinicalMedicine. 2024.
2. Clemmensen SB, et al. Tattoo ink exposure is associated with lymphoma and skin cancers – a Danish study of twins. BMC Public Health. 2025.
3. Rietz Liljedahl E, et al. Does tattoo exposure increase the risk of cutaneous melanoma? Eur J Epidemiol. 2025.
4. Tudella GCN, et al. Is tattooing associated with an increased risk of cancer? A systematic review and meta-analysis. Clin Transl Oncol. 2026.

25/09/2026

Có những lúc tôi rất thích nghe một người bệnh nói:

“Có khi tôi quên mất mình đang bị ung thư.”

Không phải vì ung thư đã biến mất.

Mà vì cuộc sống của họ đã không còn chỉ xoay quanh hai chữ “ung thư” nữa.

Trong phòng khám, tôi gặp rất nhiều câu chuyện khác nhau. Có người điều trị đúng phác đồ, vẫn đi làm, vẫn chăm gia đình, vẫn cười nói.

Nhưng cũng có người vì quá sợ bệnh mà vội vàng tìm một con đường khác — thậm chí sẵn sàng đánh đổi rất nhiều cho những phương pháp chưa được chứng minh.

⚠️ Điều đáng sợ đôi khi không chỉ là căn bệnh.

Mà là để nỗi sợ quyết định thay mình.

Tôi không mong người bệnh phải hiểu hết những thuật ngữ y khoa. Tôi chỉ mong trước mỗi quyết định lớn, mình hiểu đủ để hỏi:

Phương pháp này có bằng chứng không?

Lợi ích thực sự là gì?

Và mình đang đánh đổi điều gì để lựa chọn nó?

Hiểu đúng không làm ung thư nhẹ hơn ngay lập tức.

Nhưng hiểu đúng giúp mình chọn đúng.

Và sau cùng, xin nhớ một điều:

Ung thư là một phần của cuộc sống — không phải toàn bộ cuộc sống.

BS. Nguyễn Vương Anh

24/09/2026

UNG THƯ GÂY “ĐỔI TÍNH”, HAY CÁU GẮT?

Vừa đúng… mà vừa sai.

🦉 UNG THƯ NÓI ÍT – HIỂU NHIỀU

Mình là BS Nguyễn Vương Anh.

Có người nhà kể với mình:

“Trước đây ba tôi hiền lắm bác sĩ. Từ ngày bị ung thư, ông khó tính hẳn, động tí là cáu.”

Thực ra câu “ung thư làm người ta đổi tính” có phần đúng. Nhưng không phải lúc nào cũng theo nghĩa chúng ta nghĩ.

1️⃣ Thường gặp nhất: KHÔNG HẲN LÀ ĐỔI TÍNH

Hãy thử tưởng tượng một người phải sống nhiều tuần, nhiều tháng với:

➡️ Đau.
➡️ Buồn nôn, ăn không ngon.
➡️ Mệt kiệt sức.
➡️ Mất ngủ.
➡️ Khó thở, táo bón, tiêu chảy…
➡️ Lo bệnh tiến triển, lo tiền bạc, lo trở thành gánh nặng cho gia đình.

Một người bình thường chỉ cần đau răng + mất ngủ vài đêm cũng đã dễ nổi nóng rồi.

Người bệnh ung thư phải chịu nhiều thứ cùng lúc.

Cancer-related fatigue không chỉ là “hơi mệt”; nó có thể ảnh hưởng cả thể chất, cảm xúc, khả năng tập trung và sinh hoạt. Các cụm triệu chứng ở người bệnh ung thư cũng thường bao gồm mệt mỏi – đau – căng thẳng – lo âu – dễ cáu gắt.

Vì vậy, nhiều khi người nhà thấy họ “khó tính hơn”, nhưng con người bên trong không hề thay đổi.

Chỉ là cơ thể và tinh thần đang quá tải.

---

2️⃣ Nhưng cũng CÓ lúc ung thư hoặc điều trị thật sự làm thay đổi cảm xúc – hành vi

Đây là phần ít người để ý.

🧠 Tổn thương não

U não hoặc di căn não có thể gây thay đổi nhận thức, cảm xúc, hành vi; đôi khi chính người nhà là người đầu tiên nhận ra bệnh nhân trở nên khác trước, dễ xúc động hoặc thay đổi tính cách.

🧬 Rối loạn nội tiết do khối u

Một số u thần kinh nội tiết (NET) chức năng có thể tiết hormone quá mức.

Ví dụ NET tiết ACTH gây hội chứng Cushing có thể đi kèm lo âu, dễ kích thích, trầm cảm.

💉 Điều trị nội tiết

Ví dụ Zoladex – goserelin làm ức chế hormone sinh dục.

Người bệnh có thể gặp:
🔥 bốc hỏa
💦 vã mồ hôi
😴 rối loạn giấc ngủ
😣 thay đổi cảm xúc, khó kiểm soát cảm xúc

Đó không đơn giản là “tự nhiên khó chịu”, mà có thể liên quan trực tiếp đến thay đổi sinh học do điều trị.

---

3️⃣ Vậy khi người bệnh đột nhiên “đổi tính”, nên làm gì?

Đừng vội kết luận:

“Bệnh rồi nên khó tính.”

Hãy thử hỏi trước:

✅ Có đang đau mà chưa kiểm soát tốt không?
✅ Có mất ngủ, kiệt sức, khó thở, buồn nôn không?
✅ Có vừa bắt đầu hoặc thay đổi thuốc gì không?
✅ Có rối loạn nội tiết hoặc chuyển hóa không?

Và đặc biệt:

⚠️ Nếu thay đổi hành vi xuất hiện đột ngột, kèm lú lẫn, đau đầu tăng, yếu tay chân, đi đứng bất thường hoặc co giật → cần báo bác sĩ sớm để loại trừ nguyên nhân thần kinh, trong đó có tổn thương não.

---

❤️ ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT

Khi một người bệnh ung thư trở nên cáu gắt hơn, đôi khi câu hỏi tốt nhất không phải là:

“Sao dạo này tính tình anh/chị thay đổi vậy?”

Mà là:

“Có phải anh/chị đang đau, đang mệt hoặc đang khó chịu ở đâu không?”

Có những lúc họ không hề trở thành một con người khác.

Chỉ là họ đang phải chịu đựng nhiều hơn chúng ta nhìn thấy.

— BS. Nguyễn Vương Anh

24/09/2026

Mời bệnh nhân ung thư tiếp theo vào phòng khám tên Live tiktok của BS. Nguyễn Vương Anh
Mọi người có thắc mắc xin mời vào giải đáp nhé.

Mời bệnh nhân ung thư tiếp theo. | Check out Bác sĩ Nguyễn Vương Anh's LIVE streams on TikTok! Watch, follow, and discover the latest content from Bác sĩ Nguyễn Vương Anh.

24/09/2026

🫁 REZILIENT3: ZIPALERTINIB + HÓA TRỊ

Một bước tiến mới cho ung thư phổi EGFR exon 20 insertion ngay từ hàng 1

🩺 BÁC SĨ UNG THƯ ONCALL 120H

😢 Bài viết này xin được dành để tưởng nhớ một bệnh nhân của tôi — người đã không đợi được ngày Zipalertinib bước ra khỏi thử nghiệm lâm sàng.

Có những nghiên cứu mình đọc bằng số liệu.

Nhưng cũng có những nghiên cứu, khi nhìn vào đường cong Kaplan–Meier, mình lại nhớ đến một khuôn mặt.

Và REZILIENT3 là một nghiên cứu như vậy.

---

1️⃣ EGFR exon 20 insertion không giống EGFR “kinh điển”

Khi nói ung thư phổi có đột biến EGFR, nhiều người lập tức nghĩ đến Gefitinib, Erlotinib, Afatinib hay Osimertinib.

Nhưng EGFR exon 20 insertion – ex20ins là một câu chuyện khác.

Cấu trúc vùng kinase bị thay đổi khiến phần lớn các EGFR-TKI kinh điển hoạt động kém hơn nhiều so với exon 19 deletion hoặc L858R. Vì vậy, trong nhiều năm, đây là một nhóm bệnh nhân khá “khó chiều”: có đích phân tử, nhưng lại không dễ đánh trúng cái đích đó.

Zipalertinib, tên phát triển trước đây CLN-081/TAS6417, là một EGFR-TKI đường uống, không hồi phục, được thiết kế để ưu tiên ức chế EGFR exon20ins hơn EGFR hoang dại. Những nghiên cứu giai đoạn sớm đã ghi nhận hoạt tính chống u đáng chú ý và từ đó dẫn đến thử nghiệm pha III REZILIENT3.

---

2️⃣ REZILIENT3 nghiên cứu điều gì?

REZILIENT3 – NCT05973773 là thử nghiệm pha III, quốc tế, ngẫu nhiên, nhãn mở trên bệnh nhân:

➡️ NSCLC không tế bào vảy, tiến xa/di căn
➡️ Có EGFR exon 20 insertion
➡️ Chưa điều trị toàn thân cho bệnh giai đoạn tiến xa
➡️ ECOG PS 0–1.

Sau 6 bệnh nhân ở giai đoạn đánh giá an toàn, 279 bệnh nhân được ngẫu nhiên 1:1:

🔹 Zipalertinib 100 mg uống 2 lần/ngày + pemetrexed + carboplatin/cisplatin: n=140

so với

🔹 Pemetrexed + carboplatin/cisplatin: n=139.

Bệnh nhân có di căn não ổn định được phép tham gia; nghiên cứu thậm chí cho phép một số tổn thương não chưa điều trị, không triệu chứng, kích thước ≤2 cm.

Tiêu chí chính: PFS được đánh giá bởi hội đồng độc lập trung tâm làm mù – BICR.

---

3️⃣ Và đây là con số làm tôi phải dừng lại

Tại phân tích giữa kỳ định trước sau 122 biến cố PFS:

🎯 Median PFS

14,5 tháng
với Zipalertinib + hóa trị

so với

8,5 tháng
với hóa trị đơn thuần.

➡️ HR 0,50
➡️ 95% CI: 0,34–0,73
➡️ P=0,00015

Nói đơn giản:

👉 Tại mỗi thời điểm theo dõi, nguy cơ tiến triển bệnh hoặc tử vong của nhóm phối hợp thấp hơn khoảng 50% so với hóa trị đơn thuần.

Khoảng cách trung vị PFS lên tới 6 tháng.

---

4️⃣ Khối u cũng co lại nhiều hơn

ORR:

✅ Zipalertinib + hóa trị: 65,0%
❌ Hóa trị: 40,3%

P