16/03/2026
Xăng Dầu - Đầu Vào của mọi hoạt động sản xuất.
Khủng hoảng xăng dầu 'bóp nghẹt' người nghèo châu Á
Xung đột ở Trung Đông gây đứt gãy nguồn cung nhiên liệu, đẩy hàng chục triệu người lao động tại châu Á vào cảnh thiếu xăng, khí đốt và sụt giảm thu nhập.
Mỗi ngày, anh Shakil Khan lái xe máy qua dòng xe cộ đông đúc ở thủ đô Dhaka để giao hàng và chở khách. Nhưng vài tuần nay, thay vì rong ruổi trên phố, anh phải chầu chực hàng giờ tại trạm xăng để mua nhiên liệu theo định mức.
Khan cùng hàng chục triệu người dân Bangladesh hứng chịu cảnh thiếu xăng dầu và khí đốt. Nguyên nhân là chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu toàn cầu.
"Thu nhập hàng ngày của tôi sụt giảm nghiêm trọng vì thiếu xăng", Khan thở dài. Phía sau anh, hàng dài xe máy nối đuôi nhau vòng quanh khu phố. Người giao đồ Raisul Islam Omar, đứng cách đó không xa, cho biết anh phải xếp hàng hai lần mỗi ngày mới đủ xăng để chạy xe mưu sinh.
Không chỉ có vậy, chính quyền Bangladesh còn yêu cầu hàng triệu người dân giảm điều hòa, tắt đèn, làm việc tại nhà và hạn chế đi lại họp hành để tiết kiệm năng lượng.
Khan và Omar là hai trong số hàng chục triệu người dân Nam Á đang hứng chịu cú sốc từ đứt gãy năng lượng. Cách đó hàng nghìn dặm, eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển nhiên liệu quan trọng nhất thế giới - gần như tê liệt do xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran. Tình trạng gián đoạn lan rộng thành một cuộc khủng hoảng, buộc Liên Hợp Quốc phải lên tiếng cảnh báo về "hậu quả thảm khốc" đối với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tại thành phố Gorakhpur, miền bắc Ấn Độ, Ajay Kumar nhập vào dòng người chờ đổi bình gas bên ngoài trung tâm phân phối từ 3h sáng. "Tình trạng này kéo dài 10 ngày nay rồi. Nếu không đến sớm, một nửa trong số chúng tôi sẽ phải ra về tay trắng", anh nói với hãng tin ANI.
Tại Ấn Độ, giá một bình gas loại 14,2 kg đã đạt mức kỷ lục, từ 913 rupee (11 USD) tại New Delhi đến hơn 1.000 rupee tại các bang như Patna. Để đổi được một bình gas nấu ăn, một người lao động phải trích ra 30-40% tổng thu nhập của cả một tuần làm việc. Giá tăng phi mã biến khí đốt từ một mặt hàng thiết yếu trở thành một "món hàng xa xỉ", nằm ngoài tầm với của hàng chục triệu hộ gia đình.
Thiếu gas, nhiều gia đình ở Ấn Độ đảo lộn sinh hoạt. "Hôm qua gia đình tôi phải nhóm bếp củi để nấu ăn", một người dân tên Ravi chia sẻ.
Nam Á là khu vực bị tổn thương nặng nhất do chiến sự ở Trung Đông những ngày qua. Theo công ty phân tích Kpler, Ấn Độ nhập khẩu khoảng 85% lượng LPG và 50% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông. Để đối phó, chính phủ nước này đã kích hoạt quyền hạn khẩn cấp, chuyển hướng nhiên liệu từ khối công nghiệp sang phục vụ các hộ gia đình. Nước láng giềng Pakistan cũng áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng: đóng cửa trường học, làm việc tại nhà và cấm cơ quan công sở mua sắm thiết bị tiêu thụ điện.
Làn sóng thiếu hụt lan rộng ra khắp châu Á. Tại Hàn Quốc, chính phủ phải áp trần giá nhiên liệu lần đầu tiên sau gần 30 năm và xử lý nghiêm các cây xăng đội giá. Thái Lan và Philippines đồng loạt yêu cầu công chức làm việc tại nhà, hạn chế sử dụng điều hòa nhằm giảm tải lưới điện quốc gia.
Để hạ nhiệt thị trường, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã quyết định xả 400 triệu thùng dầu dự trữ, mức can thiệp lớn nhất trong lịch sử. Ấn Độ cũng phải chi viện khẩn cấp 5.000 tấn dầu diesel qua đường ống sang Bangladesh để cứu vãn hệ thống phát điện và giao thông.
Bị dồn vào chân tường bởi bão giá, hàng triệu người châu Á tìm đến những "phao cứu sinh" bất đắc dĩ. Trở lại thời kỳ đun nấu bằng than hoặc củi diễn ra ở nhiều nơi. Tại Ấn Độ, nhiều nhà hàng ghi nhận doanh thu sụt giảm tới 70% và buộc phải cắt thực đơn, chuyển sang nhóm bếp củi vì giá gas trên thị trường chợ đen đã bị đẩy lên mức 5.000 rupee (55 USD) mỗi bình.
Nhưng ngay cả "phao cứu sinh" này cũng đang chìm dần. Giá củi đã lên gấp đôi, từ 175 rupee lên 400 rupee cho một bó 25 kg ở một số địa phương. Tình cảnh tương tự cũng đang bao trùm ở Bangladesh, nơi hàng nghìn gia đình vì không có gas đành phải mạo hiểm vào rừng nhặt củi, đối mặt với thú dữ.
Trong khi đó, để đối phó với giá xăng đắt đỏ, tầng lớp lao động và dân văn phòng ở các đô thị lớn phải thay đổi thói quen đi lại. Phong trào đi chung xe (carpooling) đang nở rộ để mọi người chia sẻ chi phí nhiên liệu. Nhiều nhân viên công sở đã chủ động xin phép làm việc từ xa hoặc từ bỏ xe máy cá nhân, chuyển sang sử dụng các phương tiện công cộng như tàu điện trên cao kết hợp với xe đạp gấp để hoàn thành quãng đường đi làm mỗi ngày.
Với những người dân lao động như Mohammad Joynal ở Dhaka, các động thái vĩ mô dường như vẫn quá xa vời khi hóa đơn sinh hoạt đang tăng lên mỗi ngày.
"Nếu tình trạng này tiếp diễn, nền kinh tế sẽ chịu áp lực khổng lồ, còn người dân nghèo chúng tôi lại còng lưng gánh chịu mọi hậu quả", Joynal ngán ngẩm nói khi đang đứng xếp hàng chờ mua xăng lúc nửa đêm.
Nam Á là khu vực bị tổn thương nặng nhất do chiến sự ở Trung Đông những ngày qua. Theo công ty phân tích Kpler, Ấn Độ nhập khẩu khoảng 85% lượng LPG và 50% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông. Để đối phó, chính phủ nước này đã kích hoạt quyền hạn khẩn cấp, chuyển hướng nhiên liệu từ khối công nghiệp sang phục vụ các hộ gia đình. Nước láng giềng Pakistan cũng áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng: đóng cửa trường học, làm việc tại nhà và cấm cơ quan công sở mua sắm thiết bị tiêu thụ điện.
Làn sóng thiếu hụt lan rộng ra khắp châu Á. Tại Hàn Quốc, chính phủ phải áp trần giá nhiên liệu lần đầu tiên sau gần 30 năm và xử lý nghiêm các cây xăng đội giá. Thái Lan và Philippines đồng loạt yêu cầu công chức làm việc tại nhà, hạn chế sử dụng điều hòa nhằm giảm tải lưới điện quốc gia.
Để hạ nhiệt thị trường, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã quyết định xả 400 triệu thùng dầu dự trữ, mức can thiệp lớn nhất trong lịch sử. Ấn Độ cũng phải chi viện khẩn cấp 5.000 tấn dầu diesel qua đường ống sang Bangladesh để cứu vãn hệ thống phát điện và giao thông.
Bị dồn vào chân tường bởi bão giá, hàng triệu người châu Á tìm đến những "phao cứu sinh" bất đắc dĩ. Trở lại thời kỳ đun nấu bằng than hoặc củi diễn ra ở nhiều nơi. Tại Ấn Độ, nhiều nhà hàng ghi nhận doanh thu sụt giảm tới 70% và buộc phải cắt thực đơn, chuyển sang nhóm bếp củi vì giá gas trên thị trường chợ đen đã bị đẩy lên mức 5.000 rupee (55 USD) mỗi bình.
Nhưng ngay cả "phao cứu sinh" này cũng đang chìm dần. Giá củi đã lên gấp đôi, từ 175 rupee lên 400 rupee cho một bó 25 kg ở một số địa phương. Tình cảnh tương tự cũng đang bao trùm ở Bangladesh, nơi hàng nghìn gia đình vì không có gas đành phải mạo hiểm vào rừng nhặt củi, đối mặt với thú dữ.
Trong khi đó, để đối phó với giá xăng đắt đỏ, tầng lớp lao động và dân văn phòng ở các đô thị lớn phải thay đổi thói quen đi lại. Phong trào đi chung xe (carpooling) đang nở rộ để mọi người chia sẻ chi phí nhiên liệu. Nhiều nhân viên công sở đã chủ động xin phép làm việc từ xa hoặc từ bỏ xe máy cá nhân, chuyển sang sử dụng các phương tiện công cộng như tàu điện trên cao kết hợp với xe đạp gấp để hoàn thành quãng đường đi làm mỗi ngày.
Với những người dân lao động như Mohammad Joynal ở Dhaka, các động thái vĩ mô dường như vẫn quá xa vời khi hóa đơn sinh hoạt đang tăng lên mỗi ngày.
"Nếu tình trạng này tiếp diễn, nền kinh tế sẽ chịu áp lực khổng lồ, còn người dân nghèo chúng tôi lại còng lưng gánh chịu mọi hậu quả", Joynal ngán ngẩm nói khi đang đứng xếp hàng chờ mua xăng lúc nửa đêm.
Nguồn: VN EXPRESS
