18/03/2026
CẢM MẠO và câu chuyện Phân biệt CẢM HÀN-CẢM NHIỆT
Cảm mạo là bệnh lý do cảm nhiễm phải tà khí bốn mùa trong năm. Nguyên nhân cũng là do khí hậu trái thường của thời tiết, như đang lạnh đột ngột lại chuyển sang nóng, đang khô táo lại chuyển sang ẩm thấp.
Nói một cách khác, cảm mạo là sự đấu tranh của tà khí bên ngoài và chính khí hay sức đề kháng bên trong. Mà tà khí thì gồm đủ các loại phong, hàn, thử, thấp, táo, hoả. Tuỳ chuyển biến thay đổi thời tiết mà có sự kết hợp các loại tà khí lại với nhau, như phong-hàn, phong-nhiệt, phong-thấp, thấp-nhiệt, hàn-thấp, hoặc phong-hàn-thấp, phong-thấp-nhiệt,...
Kinh nghiệm ông bà ta xưa nay rất phong phú, đặc biệt là trong cách chế biến món ăn, trong cách dùng thuốc nam sao phù hợp với thay đổi của thời tiết bốn mùa.
1. Người Cảm Hàn
thường có triệu chứng người sợ gió sợ lạnh, phát run, đau ê ẩm, mệt mỏi, cổ gáy cứng, hắt hơi chảy nước mũi, ho sốt, buồn nôn... Cách nhận biết đơn giản là bệnh nhân cảm thấy khỏe ngay khi gặp chỗ nóng, khi ăn uống đồ ấm nóng, thè lưỡi thấy chất lưỡi nhạt, rêu trắng mỏng.
Nhóm thực phẩm hoặc thảo dược thường có tính nóng ấm, cay tán như: Gừng, quế, hành lá, tỏi, sả, tía tô, húng chanh, kinh giới,...
- Nước uống giải cảm: 3 lát gừng, 3 lá tía tô, 2 khúc sả đập dập, nấu nước thêm mật ong-đường phèn vừa đủ, uống khi còn ấm nóng.
- Cháo hành giải cảm: Hành lá 3 nhánh nguyên củ; gừng tươi 3 lát, tía tô 5 lá thái nhỏ, nấu cháo thêm tiêu, gia vị vừa đủ, ăn lúc còn ấm nóng, có thể nằm nghỉ đắp chăn cho thoát mồ hôi.
- Ho, tức ngực, đờm nhiều: Chưng 8 quả quất, 8 lá húng chanh, 3 lát gừng, đường phèn, chưng cách thuỷ khoảng 10', chia ra uống nhiều lần trong ngày.
PP sử dụng: Xông giải cảm, cạo gió, đánh gừng, cứu ngải... (pp tăng thân nhiệt
2. Người Cảm Nhiệt
thường có triệu chứng người nóng bừng, bứt rứt, môi khô, khát nước, mũi khô nghẹt, ho khan hoặc khạc đàm vàng, đau đầu như búa bổ, ho ra máu, chảy máu cam, ... Cách nhận biết đơn giản là bệnh nhân cảm thấy khỏe ngay khi gặp chỗ mát, khi ăn uống đồ thanh mát, thè lưỡi thấy chất lưỡi đỏ, g*i nhiệt, rêu vàng.
Nhóm thực phẩm hoặc thảo dược thường có tính mát, mọng nước, dưỡng âm dịch như: Sắn dây, rau má, đậu đen, bạc hà, mã đề, rễ tranh, lá dâu, á tre, chanh, cam, nước dừa, dưa hấu, ngó sen,...
- Nước uống giải cảm: Lá dâu, lá tre, diếp cá, mã đề, sắn dây, rễ tranh mỗi thứ một nắm, nấu lấy nước uống nhiều lần trong ngày.
- Ho khan, đau họng: Diếp cá, vỏ lê hoặc vỏ dưa hấu, húng chanh, lá hẹ, đường phèn chưng cách thuỷ uống.
PP không dùng thuốc: Chích lể, uống nhiều nước mát và bổ sung âm dịch.
Lưu ý cảm nhiệt nên tránh cạo gió, xông giải cảm, đánh gừng vì các liệu pháp này dễ gây "nhiệt càng thêm nhiệt", mất nước, dễ phát cuồng.
(Thầy Thuốc Trọng Hữu)
