06/06/2026
Yếu tố Rh: Có thể ảnh hưởng đến thai kỳ của bạn như thế nào?
The Rh Factor: How It Can Affect Your Pregnancy
VÌ SAO MẸ BẦU CẦN XÉT NGHIỆM NHÓM MÁU SỚM TRONG THAI KỲ
Yếu tố Rh là gì?
Yếu tố Rh là một loại protein có trên bề mặt hồng cầu. Nếu hồng cầu của bạn có protein này, bạn được gọi là Rh dương tính (Rh+). Nếu không có protein này, bạn được gọi là Rh âm tính (Rh−).
Yếu tố Rh được di truyền từ cha mẹ. Phần lớn mọi người là Rh dương tính.
---
Tại sao yếu tố Rh lại quan trọng trong thai kỳ?
Nếu bạn là Rh âm tính và thai nhi là Rh dương tính, cơ thể bạn có thể nhận diện hồng cầu của thai là “vật lạ” và tạo ra kháng thể chống lại chúng.
Hiện tượng này được gọi là miễn dịch hóa Rh (Rh sensitization hoặc Rh alloimmunization).
---
Rh không tương hợp là gì?
Rh không tương hợp xảy ra khi:
Người mẹ có nhóm máu Rh âm tính.
Thai nhi có nhóm máu Rh dương tính.
Trong trường hợp này, máu của thai nhi có thể kích thích hệ miễn dịch của mẹ tạo ra kháng thể chống Rh.
---
Làm thế nào máu của mẹ và thai có thể trộn lẫn với nhau?
Thông thường, máu mẹ và máu thai được ngăn cách bởi nhau thai. Tuy nhiên, một lượng nhỏ máu thai có thể đi vào tuần hoàn của mẹ trong các tình huống như:
Sinh con.
Sẩy thai.
Thai ngoài tử cung.
Phá thai.
Chọc ối.
Sinh thiết g*i nhau.
Chấn thương vùng bụng khi mang thai.
B**g nhau thai.
---
Kháng thể Rh có ảnh hưởng đến thai kỳ đầu tiên không?
Thông thường, thai kỳ đầu tiên ít bị ảnh hưởng.
Khi cơ thể người mẹ lần đầu tiếp xúc với hồng cầu Rh dương tính, cần một khoảng thời gian để tạo ra đủ lượng kháng thể. Vì vậy, em bé đầu tiên thường không bị tổn hại đáng kể.
Tuy nhiên, sau khi đã được “mẫn cảm”, cơ thể người mẹ sẽ ghi nhớ và có thể tạo kháng thể nhanh hơn trong các lần mang thai sau.
---
Kháng thể Rh có thể gây ra những vấn đề gì cho thai nhi?
Các kháng thể Rh có thể đi qua nhau thai và phá hủy hồng cầu của thai nhi.
Điều này có thể gây ra một dạng thiếu máu nặng ở thai nhi, trong đó hồng cầu bị phá hủy nhanh hơn khả năng cơ thể tạo mới.
Hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các cơ quan. Khi thai nhi thiếu hồng cầu:
Thai có thể không nhận đủ oxy.
Có thể xuất hiện phù thai.
Suy tim thai.
Tử vong trong tử cung hoặc sau sinh trong các trường hợp nặng.
---
Bệnh do Rh là gì?
Khi kháng thể của mẹ phá hủy hồng cầu của thai hoặc trẻ sơ sinh, tình trạng này được gọi là:
Bệnh tán huyết thai nhi và trẻ sơ sinh (Hemolytic Disease of the Fetus and Newborn – HDFN).
Mức độ bệnh có thể từ nhẹ đến rất nặng.
---
Làm thế nào để biết tôi có Rh âm tính hay không?
👉 Xét nghiệm nhóm máu là một phần của chăm sóc tiền sản thường quy.
Ngay trong lần khám thai đầu tiên, bạn sẽ được xét nghiệm để xác định:
👉 Nhóm máu ABO.
👉 Tình trạng Rh (+ hoặc −).
Nếu bạn Rh âm tính, bác sĩ sẽ tiếp tục làm xét nghiệm tìm kháng thể bất thường trong máu.
---
Nếu tôi là Rh âm tính thì sao?
Nếu bạn Rh âm tính và chưa có kháng thể chống Rh, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm:
Globulin miễn dịch kháng D (Anti-D immunoglobulin hoặc Rh immune globulin).
Thuốc này giúp ngăn cơ thể tạo ra kháng thể chống Rh.
---
Khi nào cần tiêm Anti-D?
Thông thường, Anti-D được sử dụng:
Trong thai kỳ
👉 Khoảng 28 tuần tuổi thai.
Sau sinh
👉 Nếu trẻ sơ sinh được xác định là Rh dương tính, người mẹ Rh âm tính sẽ được tiêm thêm một liều trong vòng 72 giờ sau sinh.
Sau các tình huống có nguy cơ trộn máu mẹ–thai
Bao gồm:
Sẩy thai.
Thai ngoài tử cung.
Phá thai.
Chọc ối.
Sinh thiết g*i nhau.
Chấn thương bụng.
Chảy máu trong thai kỳ.
Một số thủ thuật sản khoa khác.
---
Nếu tôi đã có kháng thể Rh thì sao?
Khi đã hình thành kháng thể Rh, việc tiêm Anti-D sẽ không còn hiệu quả.
Lúc này thai kỳ sẽ được theo dõi chặt chẽ để phát hiện sớm tình trạng thiếu máu thai.
Bác sĩ có thể sử dụng:
👉 Siêu âm Doppler động mạch não giữa (MCA).
👉 Theo dõi dấu hiệu phù thai.
Các xét nghiệm chuyên sâu khác.
---
Nếu thai nhi bị thiếu máu nặng thì điều trị như thế nào?
Trong trường hợp thiếu máu nặng, thai nhi có thể cần:
👉 Truyền máu trong tử cung
Máu được truyền trực tiếp cho thai nhi qua dây rốn.
Đây là một kỹ thuật chuyên sâu của y học bào thai và có thể cứu sống nhiều trường hợp thai nhi bị thiếu máu nặng.
Sinh sớm
Nếu thai đủ lớn để có thể chăm sóc sau sinh an toàn, bác sĩ có thể chỉ định chấm dứt thai kỳ sớm hơn dự kiến.
---
Điều quan trọng cần nhớ
Rh âm tính không phải là bệnh.
Đa số phụ nữ Rh âm tính vẫn có thai kỳ khỏe mạnh.
Việc xét nghiệm nhóm máu sớm và tiêm Anti-D đúng thời điểm giúp phòng ngừa gần như hoàn toàn các biến chứng do bất đồng Rh.
Nếu bạn Rh âm tính, hãy thông báo cho bác sĩ về mọi lần mang thai trước đây, kể cả sẩy thai, thai ngoài tử cung hoặc phá thai, vì những sự kiện này có thể làm tăng nguy cơ miễn dịch hóa Rh.
---
Dành cho thai phụ: Ngày nay, nhờ chương trình dự phòng Anti-D và các kỹ thuật theo dõi hiện đại, bệnh lý bất đồng Rh đã trở nên hiếm gặp hơn rất nhiều. Tuy nhiên, khi đã xuất hiện miễn dịch hóa Rh, thai kỳ cần được theo dõi bởi các bác sĩ chuyên ngành Y học bào thai để phát hiện sớm thiếu máu thai và can thiệp kịp thời.
Từ ACOG
Bs Võ Tá Sơn - Maternal Fetal Medicine specialist
Chuyên gia Y học bào thai
0888-12-22-32
