13/11/2025
1. Đại cương về bệnh lý “ruồi bay”
Hiện tượng ruồi bay trước mắt (Floaters) là thuật ngữ gốc Latinh, cách gọi dân dã để chỉ tình trạng ‘rồi bay’ (Flying flies) làm vẩn đục các môi trường trong suốt của mắt, đặc biệt là của khối dịch kính, do sự lắng đọng, thoái hóa của dịch kính, tạo thành các mảnh vụn với nhiều kích thước khác nhau lơ lửng trong khối dịch kính . Các mảnh vụn này mất tính trong suốt làm cản trở môi trường truyền sáng qua hệ quang học của mắt khiến người bệnh nhìn thấy những đốm đen lơ lửng di động trước mắt, gây cảm giác khó chịu, vướng mắt.
Theo quan điểm giải phẫu bệnh học, ruồi bay có thể được chia thành nhiều dạng như ruồi bay lành tính, tức ruồi nhỏ, mạng nhện nhỏ, các đám mờ nổi lên trong thị trường mà bệnh nhân nhìn thấy là do sự không hoàn hảo bình thường của gel dịch kính. Mắt là một quả cầu bên trong có một loại gel lấp đầy nó và loại gel này được gọi là dịch kính: mặc dù nó gần như hoàn hảo và được tạo thành từ 99% nước, nhưng nó vẫn có thể có những khiếm khuyết, thậm chí là dịch kính hoàn hảo nhất, vẫn có 1 số vật thể nhỏ chuyển động. Bệnh nhân có thể nhận ra những điểm không hoàn hảo này, đặc biệt là khi nhìn lên bầu trời, trong điều kiện có độ sáng lớn hoặc nhìn vào bề mặt trắng.
Những vật thể nhỏ này hoàn toàn lành tính và không gây ra bất kỳ vấn đề gì; chúng có thể tăng lên trong quá trình sống và thậm chí thoái hóa, tức là dịch kính tại một thời điểm nhất định, theo năm tháng, có xu hướng mất nước và do đó tự thoái hóa. Dich kính có xu hướng tách ra khỏi võng mạc ở phía sau, sau đó đến võng mạc trung tâm, tại hoàng điểm và trên dây thần kinh thị giác.
Tùy thuộc vào cách dịch kính b**g ra khỏi bề mặt võng mạc, thời gian b**g ra và là tình trạng rất cấp tính hay chậm theo thời gian, có thể gây ra các triệu chứng nhưng cũng gây tổn thương, nghĩa là dịch kính b**g ra cấp tính có thể gây xuất huyết trên bề mặt võng mạc và có thể gây b**g võng mạc. Bệnh nhân đến gặp bác sĩ nhãn khoa với các triệu chứng cấp tính, đó là những nốt ruồi bay dày đặc, không phải tất cả đều được nhìn thấy nhưng rõ ràng là nghiêm trọng vì chúng có thể che khuất một phần tầm nhìn. Bệnh nhân này phải được bác sĩ nhãn khoa kiểm tra cẩn thận để có thể hiểu được liên kết giữa dịch kính với võng mạc. Vì vậy, nếu đã có rách võng mạc, bệnh nhân phải nhập viện ngay lập tức và điều trị bằng laser Argon võng mạc. Bản thân bệnh nhân phải ở yên trong vài ngày, không được di chuyển để tia laser có thể phát huy tác dụng dán võng mạc.
unnamed
Nếu không có sự thay đổi nào của võng mạc (chẳng hạn như vết rách hoặc lỗ ở chu biên), bề mặt của võng mạc trung tâm và hoàng điểm phải được phân tích (chính xác và không chỉ đơn giản bằng soi đáy mắt) bằng cách sử dụng OCT (Optical coherence tomography), để hiểu được điều gì đang xảy ra liên quan đến bề mặt võng mạc với dịch kính. OCT cho phép chúng ta biết liệu dịch kính có bị b**g ra trên đầu dây thần kinh thị giác, trên cực sau (tức là ở khu vực trung tâm của võng mạc) hay nó bị tách ra trên hoàng điểm.
Thường được gọi là “ruồi bay”, những vật thể chuyển động này được định nghĩa một cách khoa học, theo bản chất của chúng, là “những vật thể bay trong mắt”. Mặc dù về bản chất chúng không gây nguy hiểm cho thị giác nhưng không nên bỏ qua ruồi bay trong mắt vì chúng có thể gây ra bệnh về mắt nghiêm trọng hơn (chẳng hạn như b**g võng mạc) hoặc đơn giản là gây khó chịu khi thực hiện các hoạt động hàng ngày, trước hết là đọc sách.