16/05/2026
CALCIUM (CANXI)- CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT …
Canxi là khoáng chất thiết yếu của cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong cấu tạo xương, răng và duy trì hoạt động của cơ, thần kinh, đông máu và hormon. Phần lớn canxi tập trung ở hệ xương, trong khi một lượng nhỏ canxi ion hóa trong máu giúp điều hòa nhiều chức năng sinh lý quan trọng.
Canxi được hấp thu chủ yếu ở ruột non thông qua hai cơ chế: vận chuyển chủ động khi lượng canxi ăn vào thấp và khuếch tán thụ động khi lượng canxi cao. Quá trình hấp thu chịu ảnh hưởng bởi chế độ ăn (tanin trong trà, phytat, oxalat trong một số rau củ làm giảm hấp thu calci), tuổi, tình trạng sinh lý, bệnh lý đường ruột, nội tiết và một số thuốc. Vitamin D có vai trò quan trọng trong tăng hấp thu canxi. Vitamin K2 được quan sát thấy có vai trò hoạt hóa protein osteocalcin giúp tăng cường hấp thu canxi từ máu vào xương. Vì vậy các chế phẩm calci đường uống thường kết hợp vitamin D, vitamin K2.
Nhu cầu canxi thay đổi theo từng đối tượng theo lứa tuổi. Người lớn sử dụng prednisolon với liều ít nhất 2.5 mg và kéo dài trên 3 tháng nên bổ sung khoảng 1000–1200mg canxi cùng vitamin D mỗi ngày để dự phòng loãng xương theo khuyến cáo của ACR 2022. Tuy nhiên, chỉ nên bổ sung khi chế độ ăn không đáp ứng đủ nhu cầu vì dư thừa canxi có thể gây sỏi thận, tăng calci máu và có thể liên quan nguy cơ tim mạch.
Canxi có nhiều trong sữa, hải sản, rau xanh và một số thực phẩm khác. Các chế phẩm thuốc đường uống thường gặp gồm calcium carbonate (tỉ lệ hấp thu calci là 40%) và calcium citrate (tỉ lệ hấp thu là 21%). Ví dụ: một viên thuốc ghi 1250 mg calcium carbonate khi vào cơ thể thực tế lượng calci tối đa hấp thu được là 40% của 1250mg tương ứng 500 mg calci. Calcium carbonate cần pH dạ dày acid để cơ thế có thể hấp thu calci trong khi đó calcium citrate không bị ảnh hưởng. Do đó, calcium carbonate nên uống cùng hoặc ngay trước bữa ăn. Ngoài ra, canxi có thể tương tác với một số thuốc như levothyroxine, quinolone và dolutegravir, vì vậy cần dùng cách thời điểm để tránh giảm hấp thu thuốc.
Các chế phẩm canxi đường uống có khả năng cung cấp lượng canxi cao và nhanh hơn, tuy nhiên để bổ sung canxi hiệu quả và an toàn cần có sự hướng dẫn của bác sĩ.
Một trong số web có máy tính tự động lượng calci từ thức ăn và thuốc hàng ngày kèm lượng calci còn thiếu cần bù mỗi ngày: https://www.osteoporosis.foundation/educational-hub/topic/calcium-calculator
Tài liệu tham khảo:
1. Doi.org/10.1016/j.ecl.2012.04.019
2. Extension.arizona.edu/sites/default/files/2025-10/az1042-2017.pdf
3. Gazitt T, Feld J, Zisman D. Implementation of Calcium and Vitamin D Supplementation in Glucocorticosteroid-Induced Osteoporosis PreventionGuidelines-Insights from Rheumatologists. Rambam Maimonides Med J. 2023 Apr 30;14(2):e0010.
