18/06/2026
TẾT ĐOAN NGỌ - DƯỠNG DƯƠNG KHÍ ĐỂ ẤM ÁP CẢ NĂM
Quan điểm thông thường cho rằng, Tết đoan ngọ là thời điểm dương khí trong tự nhiên và cơ thể đạt đến cực điểm. Theo nguyên tắc dưỡng sinh "Mùa hạ dưỡng dương", để trừ bỏ các loại tà khí trong cơ thể (Hàn tà là chính), hỗ trợ cho khí dương đủ lực đạt đỉnh, thì nên ăn uống những thứ có tính chất ôn ấm bổ dương như Rượu nếp cái, vải, mận... Khí dương tích luỹ đủ lượng sẽ biến đổi về chất, giúp cơ thể khoẻ mạnh, phát triển tốt đủ sức chống đỡ khí lạnh sắp tới, không phát sinh bệnh tật trong mùa thu đông.
Tuy nhiên cũng có quan điểm cho rằng, Tết đoan ngọ, dương khí cực mạnh rất dễ gây mất cân bằng âm dương, dương khí quá thịnh lại làm hao tổn âm khí. Chính vì vậy, để giữ sự cân bằng thì nên tiến hành ăn uống bồi bồ gìn giữ cho âm khí, để lấy âm dưỡng dương. Như vậy vừa tránh được mất cân bằng âm dương lại còn lấy âm hỗ trợ để gìn giữ được dương, vẹn cả đôi đằng. Do đó mà chọn lựa những món bổ âm, dưỡng âm như thịt vịt, đỗ đen, đỗ xanh, bột sắn dây, các loại lá mát... Chúng ta biết rằng thịt vịt hấp thu thuỷ khí nên trừ nhiệt và bổ âm rất tốt; Đỗ đen, đỗ xanh đều thanh nhiệt và bổ phần âm cho gan thận.
Như vậy hai quan điểm trên đều có cơ sở. Vấn đề là phải TÙY THEO THỂ TRẠNG mà dùng cho đúng, tôi liệt kê cụ thể như sau:
1. Với những người thể trạng dương khí kém:
Có biểu hiện hay bị lạnh, sợ lạnh, tiêu hoá kém, huyết áp thấp, cơ thể yếu đuối bạc nhược...
Trường hợp này nên dùng các loại bổ dương như: Rượu nếp, vải, nhãn, mít.. Nếu nặng thì dùng thuốc Tứ quân tử thang, Bổ trung ích khí, Bát vị hoặc cứu ngải.
2. Với những người thể trạng âm khí thiếu hụt:
Biểu hiện hay bị khô táo, nóng nhiệt, huyết áp cao, sức lực mạnh mẽ, cường tráng...
Trường hợp này nên dùng thức bổ âm như: Thịt vịt, đỗ xanh, đỗ đen, bột sắn dây (Chè đỗ xanh sắn dây đường mía)... Nếu âm hư nặng dùng thuốc Tứ vật, Quy tỳ thang, Lục vị địa hoàng...
3. Thể âm dương lưỡng hư:
Tức cơ thể kiêm vừa sợ lạnh lại dễ phát nhiệt, trên nóng dưới lạnh, khô khát mà không muốn uống hoặc uống ít nước, đại tiện táo kết lúc đầu sau lại lỏng nát, huyết áp tăng giảm thất thường...
Trường hợp này phải phối hợp bổ dưỡng điều hoà cả âm dương mới vẹn toàn.
[Bài của Lương Y Mai Tất Thắng ]
