14/07/2026
KỲ 1: DỊ ỨNG THUỐC VÀ THỨC ĂN
Khi hệ miễn dịch “nhầm” tác nhân vô hại thành kẻ thù
Chỉ vài phút hoặc vài giờ sau khi ăn hải sản, uống thuốc cảm, thuốc giảm đau hay kháng sinh, một số người có thể xuất hiện mề đay, ngứa, sưng môi, đau bụng, nôn, khó thở, thậm chí sốc phản vệ.
Theo thống kê, khoảng 5–10% người bệnh gặp phản ứng có hại do thuốc và khoảng 3% người trưởng thành bị dị ứng thức ăn. Tuy nhiên, không ít người vẫn tự mua thuốc chống dị ứng, tự kiêng hàng loạt thực phẩm hoặc tự kết luận mình dị ứng với một loại thuốc mà chưa được đánh giá chuyên khoa.
❌ Sai lầm phổ biến: tự chẩn đoán và xử trí theo cảm tính
Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường – Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, việc tự điều trị không chỉ làm khó quá trình xác định nguyên nhân mà còn có thể làm tăng nguy cơ gặp phản ứng nghiêm trọng hơn trong những lần tiếp xúc sau.
Dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch nhận diện nhầm một chất vốn vô hại, như protein trong sữa, tôm, cua hoặc thành phần của thuốc, là tác nhân nguy hiểm và kích hoạt phản ứng quá mức.
Hậu quả có thể bao gồm:
🔹 Nổi mề đay, ngứa
🔹 Phù môi, phù mắt
🔹 Đau bụng, nôn
🔹 Co thắt đường thở, khó thở
🔹 Tụt huyết áp, sốc phản vệ
Không phải phản ứng dị ứng nào cũng xuất hiện ngay. Một số trường hợp có thể khởi phát muộn sau nhiều ngày hoặc nhiều tuần với các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao, viêm loét mắt – miệng – cơ quan sinh dục, da phồng rộp hoặc b**g tróc diện rộng.
🏥 Đừng chờ đến khi dị ứng nặng mới đi khám
Ngay từ lần đầu xuất hiện biểu hiện nghi ngờ dị ứng thuốc hoặc thức ăn, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá.
Hiện nay, Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu nhằm xác định nguyên nhân và hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, như:
✅ Test da và các xét nghiệm dị ứng đặc hiệu
✅ Test kích thích trong điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt
✅ Liệu pháp giảm mẫn cảm đặc hiệu trong một số trường hợp có chỉ định
Với liệu pháp giảm mẫn cảm, dị nguyên được đưa vào cơ thể từ liều rất nhỏ rồi tăng dần theo từng bước, giúp hệ miễn dịch từng bước dung nạp tác nhân. Một số phác đồ giảm mẫn cảm với thuốc có thể hoàn thành trong khoảng 72 giờ.
📌 Thông điệp cần nhớ:
Không tự ý dùng thuốc chống dị ứng.
Không tự loại bỏ thuốc hoặc thực phẩm khi chưa có cơ sở khoa học.
Không bỏ qua bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi ăn uống hoặc sử dụng thuốc.
🚑 Khi xuất hiện khó thở, sưng lưỡi hoặc họng, chóng mặt, tụt huyết áp, ngất, cần đến cơ sở cấp cứu ngay.
Xác định đúng nguyên nhân là chìa khóa giúp phòng tránh phản ứng nguy hiểm và mở ra cơ hội điều trị an toàn.
📍 Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai
https://bachmai.gov.vn/bai-viet/ky-1-di-ung-thuoc-va-thuc-an-khi-he-mien-dich-nham-tac-nhan-vo-hai-thanh-ke-thu?id=962c28b3-0934-44b3-9bad-ad2b59db2b61
