24/08/2026
TRỊ LIỆU ÔXY CAO ÁP – MỘT CÔNG CỤ CHỐNG LÃO HÓA
(Đại tá - Bác sĩ Lưu Văn Lệ, chuyên khoa 1, nguyên Chủ nhiệm khoa Y học Hải quân, Bệnh viện Quân y 87, Khánh Hòa dịch từ Chapter 12: HBOT- An Anti-Aging Tool, THE OXYGEN REVOLUTION, Third Edition 2016).
Phần 5
Ngăn Ngừa hoặc Đảo Ngược Các Dấu Hiệu Của Lão Hóa
Trong một số tình huống cụ thể, tôi sẽ không ngần ngại đề xuất sử dụng oxy cao áp để đảo ngược các dấu hiệu khởi phát của tình trạng "não bộ mệt mỏi". Chúng ta đã chứng kiến việc oxy cao áp có khả năng chữa lành hoặc đảo ngược nhiều loại chấn thương não bộ khác nhau. Tuy nhiên, xét về khía cạnh sức khỏe tổng quát, việc chăm sóc phòng ngừa đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, và như bạn đã biết, trách nhiệm phòng ngừa phần lớn thuộc về chính bản thân bạn. Đó là lý do tại sao tôi đề cập đến các trường hợp nêu trên, những ví dụ trực quan về những lựa chọn lối sống và các chấn thương ở vùng đầu trong quá khứ đã tác động trực tiếp đến tiến trình lão hóa. Do đó, từ những gì chúng ta đã biết, lời khuyên tốt nhất của tôi rất đơn giản: hãy duy trì một lối sống chừng mực, cắt giảm sự thái quá trong mọi lĩnh vực của đời sống để tối ưu hóa sức khỏe não bộ.
Điều thú vị là triết lý về một cuộc sống cân bằng lại được phản chiếu rõ nét qua những gì chúng ta quan sát được trong não bộ của một người khỏe mạnh khi quan sát qua phim chụp SPECT. Ở một bộ não bình thường, sự cân bằng thể hiện ở việc máu được lưu thông đều đặn đến tất cả các vùng chức năng, từ đó tạo nên một hình ảnh có tính đồng nhất cao. Qua hình ảnh tái dựng 3 chiều bề mặt não bộ mà tôi cung cấp, bạn có thể dễ dàng nhận thấy sự phân bổ đồng đều này và hiểu được thế nào là một cấu trúc não bộ bình thường.
Thật đáng tiếc khi nhiều người chỉ chịu tiết chế lối sống buông thả khi tuổi già
đã cận kề. Họ thường nói rằng bản thân không còn đủ sức lực để thức khuya và uống rượu nhiều như trước nữa. Thế nhưng, thực tế là khi đến thời điểm điều đó xảy ra, họ có thể không còn "năng lực" đó bên trong mình nữa, lúc này khả năng chịu đựng của cơ thể đã thực sự cạn kiệt theo đúng nghĩa đen. Điều này hoàn toàn đúng với ca từ trong bài hát của Joni Mitchell: "Bạn sẽ không bao giờ biết trân trọng những gì mình có cho đến khi chúng mất đi."
Trong phạm vi có thể, hãy cố gắng tránh các chấn thương sọ não. Mỗi năm, có khoảng hai triệu sự cố chấn thương sọ não được ghi nhận tại Mỹ. Tuy nhiên, con số thực tế có khả năng lớn hơn nhiều, đặc biệt khi xét đến số lượng các ca chấn thương não chưa từng được báo cáo với bác sĩ, thậm chí chưa nói đến việc được điều trị y tế. Những ví dụ trước đó đã cho thấy: những cú ngã có tính chất tương đối nghiêm trọng gây ra tổn thương cho não bộ vẫn hiển thị trên phim chụp nhiều năm sau đó, mặc dù những cá nhân này chưa từng được đưa đến khoa cấp cứu để giám định. Trong cả hai trường hợp, tình trạng say rượu đã che lấp đi các triệu chứng của chấn thương sọ não thực thụ.
Chính nhờ những trường hợp cựu chiến binh từ Iraq, Afghanistan và một số cựu cầu thủ bóng bầu dục bị khởi phát chứng sa sút trí tuệ sớm mà dư luận mới thực sự chú ý đến tác hại lâu dài của chấn thương sọ não - nguyên nhân gây sa sút trí tuệ sớm. Càng có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong việc sử dụng oxy cao áp điều trị TBI mãn tính, chúng ta càng thấy rõ tiềm năng của liệu pháp này trong việc đẩy lùi hoặc làm thuyên giảm chứng sa sút trí tuệ sớm. Hiện nay, những bệnh nhân gặp phải tình trạng suy giảm nhận thức sớm chiếm tới gần 20% tổng số ca điều trị tại cơ sở của tôi.
Oxy Cao Áp Có Giúp Ích Cho Việc Mọc Tóc Và Cải Thiện Chức Năng Sinh Lý?
Những tuyên bố này vốn đã có từ những năm 1920 và xuất hiện trở lại vào cuối thập niên 60, đầu thập niên 70, nghe có vẻ giật gân vì thời điểm đó chúng ta chưa hiểu rõ cơ chế hoạt động thực sự của liệu pháp oxy cao áp. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta đã biết rằng các tác dụng này chỉ là những biểu hiện của tác động từ oxy cao áp lên các vết thương mãn tính tại các vùng khác nhau trong cơ thể, chẳng hạn như não bộ hoặc các mạch máu vùng chậu vốn nuôi dưỡng các dây thần kinh cương dương. Trên thực tế, việc một số bệnh nhân khẳng định tình trạng bất lực được đảo ngược là hoàn toàn có cơ sở, đặc biệt nếu nguyên nhân gây bất lực xuất phát từ mạch máu. Đây là tình trạng thường gặp ở bệnh nhân tiểu đường, khi bệnh lý mạch máu nhỏ gây ảnh hưởng xấu đến các dây thần kinh, phổ biến nhất là ở bàn chân. Sự tổn thương mạch máu này là nguyên nhân
gây ra các vết thương ở chân đã được mô tả trong Chương 9, nhưng nó cũng có thể xảy ra với các dây thần kinh khác và là nguyên nhân tiềm tàng gây rối loạn cương dương. Do đó, một khi bạn hiểu rằng oxy cao áp tác động lên toàn bộ cơ thể, sẽ rất dễ thấy rằng việc áp dụng liệu pháp này để chữa lành một vết thương ở chân cũng sẽ đồng thời phục hồi các thương tổn ở vùng chậu – nơi mà sự thiếu hụt cung cấp máu và oxy đã gây ra rối loạn chức năng cho các dây thần kinh điều khiển sự cương cứng.
Một lời giải thích khác cho tác động của oxy cao áp lên các mạch máu và dây thần kinh vừa được khám phá gần đây. Từ nhiều nghiên cứu khoa học trong vài năm qua, hiện nay chúng ta đã biết rằng liệu pháp oxy cao áp có mối liên hệ mật thiết với chức năng của Nitric Oxide trong cơ thể. Trong một số điều kiện nhất định, oxy cao áp thúc đẩy sự gia tăng nồng độ Nitric Oxide. Đây là một hợp chất hóa học đóng vai trò như chất truyền tin, gián tiếp gây ra sự giãn mạch. Nitric Oxide cũng chính là chất truyền tin chủ đạo tham gia vào quá trình đạt được và duy trì sự cương cứng ở nam giới khi có hưng phấn tình dục. Vi**ra, loại thuốc điều trị rối loạn cương dương, cũng tác động tương tự thông qua con đường Nitric Oxide này. Khi nắm rõ những sự thật về ‘‘Ôxy cao áp và Vi**ra.’’, chúng ta dễ dàng hiểu được tại sao những tuyên bố trước đây về việc oxy cao áp cải thiện tình trạng bất lực là hoàn toàn có cơ sở khoa học.
Sự phục hồi ham muốn tình dục cũng có thể được giải thích thông qua lập luận về vết thương mãn tính. Đối với các vết thương não mãn tính, liệu pháp oxy cao áp tác động lên những vùng não bị ảnh hưởng bởi quá trình lão hóa sớm, chẳng hạn như những tổn thương xảy ra trong đột quỵ hoặc sa sút trí tuệ. Một lần nữa cần nhấn mạnh rằng, một vết thương trong não bộ cũng tương tự như vết thương ở vùng chậu hay bàn chân, chúng đều có phản hồi giống nhau đối với oxy cao áp. Chúng ta có thể đang thúc đẩy sự phát triển của các mạch máu mới tại những vùng não bị tổn thương và làm hồi sinh chúng, tương tự như những gì tôi đã thực hiện trong thí nghiệm chấn thương sọ não trên chuột. Một khả năng khác là chúng ta đang làm giãn nở các mạch máu tại chính những vùng bị tổn thương này.
Dựa trên những gì đã phân tích về tác động của oxy cao áp đối với Nitric Oxide và sự giãn mạch, cùng với hiệu quả rõ rệt của nó lên lưu lượng máu qua hình ảnh SPECT não bộ trong cuốn sách này, việc ví von liệu pháp oxy cao áp trong điều trị sa sút trí tuệ hay các tổn thương não như "Vi**ra cho não" là hoàn toàn có cơ sở. Tôi tin rằng chúng ta sẽ còn nhận được nhiều báo cáo hơn nữa về sự "cải lão hoàn đồng" này khi oxy cao áp được ứng dụng rộng rãi cho nhiều bệnh lý khác nhau, đặc biệt là các tình trạng thường gặp ở người cao tuổi. Tôi
khuyến khích các bệnh nhân hãy phản hồi với bác sĩ điều trị về những tác dụng phụ tích cực này và tôi mời bạn chia sẻ câu chuyện của bạn trên website của tôi.
Trong quá khứ, những báo cáo được ghi nhận về tình trạng mọc tóc cũng từng được coi là không thể giải thích được. Tôi đã tận mắt thấy bằng chứng về hiện tượng này ở người cha của hai bệnh nhân nhi mà tôi đang điều trị. Những người đàn ông này đã cùng con mình vào trong buồng oxy cao áp. Một trong số họ (có con trai từng bị ngạt nước) đã mang theo ảnh để chứng minh cho tôi thấy tóc ông đã mọc lại ở vùng bị hói từ lâu. Điều thú vị là người đàn ông này là thành viên nam duy nhất trong cả dòng họ nội ngoại bị hói đầu, và tình trạng rụng tóc của ông đã bắt đầu từ đầu những năm 30 tuổi, tức là khoảng 15 năm trước khi ông tiếp xúc với liệu pháp oxy cao áp.
Sau khi đặt thêm một vài câu hỏi, tôi được biết người đàn ông này mắc chứng ngưng thở khi ngủ suốt nhiều năm mà không được điều trị trước khi bắt đầu bị rụng tóc. Rất có khả năng, chứng ngưng thở khi ngủ chính là nguyên nhân gây ra tình trạng hói đầu của ông. Thông thường, các cơ quan chịu tác động mạnh nhất của chứng ngưng thở khi ngủ là tim và não. Tuy nhiên, ở trường hợp cụ thể này, da đầu của ông có lẽ đã cực kỳ nhạy cảm với tình trạng sụt giảm oxy vào ban đêm, dẫn đến việc tóc rụng mà không thể mọc lại. Việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với oxy cao áp đã kích thích da đầu, từ đó thúc đẩy tóc mới phát triển. Mặc dù tôi không quảng bá liệu pháp oxy cao áp như một phương pháp trị hói hay kích thích mọc tóc, nhưng chúng ta dễ dàng nhận thấy rằng vùng da đầu bị tổn thương do thiếu máu nuôi dưỡng hoặc thiếu oxy cũng chỉ là một dạng "vết thương" khác của cơ thể đang đáp ứng tích cực trong quá trình điều trị cao áp.
Sự Trẻ Hóa Khi Chúng Ta Già Đi
Tôi ví tiềm năng mang tính cách mạng của liệu pháp oxy cao áp tương đương với bản chất đột phá của kỹ thuật thay khớp, ghép tạng, cơ quan nhân tạo và những thành tựu y học khác. Nhiều tiến bộ trong số này mang lại lợi ích đặc biệt cho đối tượng người cao tuổi. Chúng ta chỉ cần nhìn vào kỹ thuật thay khớp làm ví dụ điển hình. Nếu chỉ dựa trên những gì tôi đã trực tiếp chứng kiến ở các bệnh nhân lớn tuổi của mình, tôi có thể dự đoán rằng oxy cao áp có khả năng trở thành công cụ y tế quan trọng nhất mà chúng ta có thể dành cho thế hệ người cao tuổi.
Tình trạng lú lẫn, suy giảm nhận thức, cảm giác mệt mỏi thường trực cùng các triệu chứng khác đang cướp đi chất lượng cuộc sống của nhiều người cao tuổi. Tuy nhiên, tôi đã chứng kiến liệu pháp oxy cao áp có khả năng trẻ hóa và tiếp thêm sinh lực cho các bệnh nhân lớn tuổi của mình, giúp họ hoạt động ở mức độ
hiệu quả hơn, từ đó cải thiện đáng kể chất lượng sống. Đáng nói là kết quả này không phải là ngẫu nhiên, nó liên tục xảy ra trên rất nhiều bệnh nhân mà tôi đã điều trị.
Thực tế, tôi không phải là người đầu tiên khám phá ra hiệu ứng trẻ hóa của liệu pháp oxy cao áp. Nhiều bác sĩ và nhà nghiên cứu tại Hoa Kỳ đã báo cáo về hiện tượng này từ hơn nửa thế kỷ trước, những năm 1960 và đầu thập niên 70. Trong cuốn sách "Hyperbaric Oxygenation: The Uncertain Miracle" (Oxy cao áp: Phép màu chưa xác định), tác giả từng đoạt giải Pulitzer - Vance Trimble - đã đề cập đến rất nhiều bác sĩ từng nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trên các bệnh nhân cao tuổi, ngay cả khi họ đang điều trị oxy cao áp cho những bệnh lý hoàn toàn khác. Sự cải thiện về sinh lực là kết quả có tính lặp lại đáng kể nhất, bao gồm cả việc khơi dậy ham muốn và tăng cường khả năng tình dục.
Vào thời điểm đó, những kết quả này được giữ kín vì lo ngại sẽ tạo ra những tin giật gân trên các báo lá cải. Hơn nữa, việc các bác sĩ chưa thể giải thích được cơ chế đằng sau càng làm tăng thêm nguy cơ bị thêu dệt. Chỉ đến gần đây, chúng ta mới hiểu rõ về tác động của oxy cao áp đối với DNA, lưu lượng máu não và quá trình chuyển hóa. Chúng ta cũng đã có các mô hình thực nghiệm trên động vật cho thấy sự cải thiện rõ rệt về nhận thức và mật độ mạch máu. Do đó, việc liệu pháp oxy cao áp giúp tăng cường sinh lực cho các trung tâm cảm giác của não bộ, bao gồm cả các trung tâm kiểm soát ham muốn, là điều hoàn toàn logic. Suy cho cùng, ham muốn, khả năng thực hiện và chức năng cương dương đều là những hiện tượng có gốc rễ từ não bộ và được điều khiển bởi hệ thần kinh. Sự trẻ hóa này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, vì vậy những người trẻ tuổi mắc các chấn thương não hoặc bệnh lý nhất định cũng có thể nhận được lợi ích tương tự.
