10/04/2026
Trong một buổi tập gần đây, có một chia sẻ khiến mình chú ý. Một khách hàng chia sẻ rằng khi ngồi thiền ở tư thế buông lỏng, cơ thể cảm thấy thoải mái và trong trạng thái đó, chị cảm nhận được sự “hợp nhất”.
Đó là một trải nghiệm rất quen thuộc, khi cơ thể tìm được một vị trí dễ chịu, không cần giữ gì, không cần điều chỉnh, mọi thứ trở nên nhẹ nhàng hơn và cảm giác hiện diện cũng rõ hơn.
Tuy nhiên, sau một khoảng thời gian, cơ thể bắt đầu xuất hiện cảm giác mỏi hoặc đau, tư thế cần được thay đổi và trạng thái ban đầu dường như không còn giữ được.
Từ đó, rất dễ hình thành một cách hiểu rằng trạng thái dễ chịu là lúc mình đang “đúng”, còn khi xuất hiện khó chịu thì giống như một sự gián đoạn.
Trong các nghiên cứu về mindfulness, quá trình chú ý trong thiền không được xem là việc giữ một trạng thái tập trung ổn định liên tục, mà được mô tả như một vòng lặp: sự chú ý đặt vào trải nghiệm hiện tại, nhận ra khi nó bị xao lãng, và đưa nó quay trở lại. Chính khả năng nhận ra và quay lại này mới là phần cốt lõi của thực hành, thay vì việc cố gắng duy trì một trạng thái không thay đổi.
Khi nhìn lại dưới góc này, cảm giác thoải mái có thể xuất hiện khi cơ thể chưa bộc lộ rõ những thay đổi bên trong, cấu trúc có thể đang buông xuống, lực nâng đỡ giảm dần nhưng tín hiệu vẫn còn ở mức chưa đủ rõ để được nhận ra, cho đến khi tích luỹ thành cảm giác mỏi hoặc đau.
Nếu xem hợp nhất là một trạng thái nhận biết liên tục, thì nó sẽ bao gồm cả những thời điểm cơ thể bắt đầu thay đổi, nơi mà sự dễ chịu chuyển dần sang khó chịu và mình có thể nhận ra điều đó ngay khi nó đang diễn ra.
Trong cách tiếp cận của MBC, cơ thể không đứng ngoài quá trình này, mà là một phần trực tiếp của sự nhận biết, nơi mà từng thay đổi nhỏ trong hơi thở, trục cơ thể và cách phân bổ lực đều có thể được quan sát.
Khi người tập bắt đầu nhận ra thời điểm cơ thể chuyển từ ổn định sang mỏi, từ nâng đỡ sang buông xuống, thì việc điều chỉnh không còn là làm mất đi trạng thái đang có, mà trở thành một phần của chính quá trình đó.
Cảm giác thoải mái vẫn có giá trị, nhưng khi đặt trong toàn bộ tiến trình, nó chỉ là một phần của sự thay đổi liên tục, và khi mình có thể ở lại với cả những thay đổi đó, thì trạng thái “hợp nhất” không còn phụ thuộc vào việc cơ thể đang dễ chịu hay không, mà nằm ở khả năng nhận ra, điều chỉnh và tiếp tục hiện diện với trải nghiệm đang diễn ra.