25/07/2026
ĐA DẠNG LOÀI VÀ NGUỒN GEN CỦA CÂY SALAK
Salak thuộc chi Salacca trong họ Arecaceae. Hiện nay có 3 loài salak được trồng phổ biến, gồm Salacca sumatrana Becc., Salacca zalacca (Gaertn.) Voss và Salacca wallichiana Mart. S. sumatrana được trồng chủ yếu tại Padangsidimpuan (Bắc Sumatra, Indonesia), có phần thịt quả màu trắng pha đỏ. S. zalacca phân bố rộng tại Java, Bali, Madura, Sulawesi và Ambon, trong khi S. wallichiana được trồng chủ yếu ở Thái Lan.
Trong số các loài trên, Salacca zalacca được chia thành hai thứ (variety), gồm S. zalacca var. zalacca và S. zalacca var. amboinensis.
🔶 Thứ S. zalacca var. zalacca
✔️Phân bố chủ yếu ở Java, Sumatra và Sulawesi.
✔️Quả thường có 2–3 hạt.
✔️Bao gồm nhiều giống (cultivar) nổi tiếng như Pondoh, Condet, Suwaru,...
🔶 Thứ S. zalacca var. amboinensis
✔️Phân bố chủ yếu ở Bali và Ambon.
✔️Quả thường có 1–2 hạt.
✔️Bao gồm các giống nổi tiếng như Gula Pasir, Bali, Nangka,...
Mức độ đa dạng giữa các giống (cultivar) salak được đánh giá là rất cao. Tại Indonesia, Salak Sidempuan đã được Bộ Nông nghiệp công nhận là một trong những giống cây ăn quả ưu tú cấp quốc gia có nguồn gốc từ Bắc Sumatra. Cụ thể:
🔺 Salak Merah (đỏ) Padang Sidempuan được công nhận theo Quyết định số 763/Kpts/TP.240/6/99 ngày 22/6/1999
🔺 Salak Putih (trắng) Padang Sidempuan được công nhận theo Quyết định số 764/Kpts/TP.240/6/99 cùng ngày; và
🔺 Salak Sibakua được công nhận theo Quyết định số 427/Kpts/TP.240/7/2002 (BPS Kabupaten Tapanuli Selatan, 2009).
Theo Nandariyah và cộng sự (2004), sự biến dị đáng kể về hình dạng, kích thước và màu sắc vỏ quả ở salak phản ánh mức độ đa dạng di truyền cao của loài. Nguồn biến dị này có ý nghĩa quan trọng đối với công tác chọn tạo giống, bảo tồn nguồn gen và phát triển các giống salak có năng suất, chất lượng cao cũng như khả năng thích nghi tốt với các điều kiện sinh thái khác nhau.
⚠️ Đặc biệt, Salak Sidempuan (Salacca sumatrana Becc.) là loài được trồng phổ biến tại huyện Tapanuli Selatan và thành phố Padang Sidempuan (Bắc Sumatra, Indonesia). Đây là loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao và đóng vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp địa phương.
🔴 Do đó, việc bảo tồn và khai thác bền vững nguồn tài nguyên di truyền của loài này là hết sức cần thiết để phục vụ công tác nghiên cứu, chọn giống và phát triển sản xuất trong tương lai.
