04/06/2026
Một tình huống khá hay gặp ở người lớn tuổi, bị suy tim nặng là bệnh nhân đột nhiên ngưng thở, lịm đi, mất ý thức khiến người nhà tưởng đã qua đời. Thế nhưng chỉ vài phút sau bệnh nhân lại tỉnh táo, nói chuyện bình thường, thậm chí còn ăn uống ngon hơn. Điều này khiến không ít người nghĩ rằng bệnh nhân vừa vượt qua cửa tử hay chết đi sống lại.
Về lý thuyết, ở bệnh nhân suy tim nặng, trái tim không còn đủ khả năng bơm máu hiệu quả như bình thường. Khi đó, máu lưu thông chậm hơn, không chỉ làm giảm oxy đến các cơ quan mà còn khiến hệ thống điều hòa hô hấp hoạt động thiếu chính xác.
Kết quả là bệnh nhân xuất hiện những chu kỳ thở rất đặc biệt. Ban đầu nhịp thở ngày càng sâu và nhanh hơn, sau đó yếu dần rồi ngưng thở hoàn toàn trong vài giây đến vài chục giây. Sau khoảng ngưng thở, bệnh nhân lại tự thở trở lại và chu kỳ tiếp tục lặp đi lặp lại như thế.
Trong y khoa, kiểu hô hấp này được gọi là nhịp thở Cheyne-Stokes.
Nguyên nhân là do trung tâm hô hấp trong não nhận được tín hiệu phản hồi chậm hơn bình thường vì tuần hoàn suy giảm. Cơ thể liên tục điều chỉnh nhịp thở theo những thông tin chậm chạp, tạo ra hiện tượng lúc tăng thông khí quá mức, lúc lại ngưng thở hoàn toàn.
Điều đặc biệt là trong những khoảng ngưng thở kéo dài, lượng oxy cung cấp cho não có thể giảm đáng kể. Bệnh nhân có thể lơ mơ, mất đáp ứng hoặc mất ý thức thoáng qua. Đây là lý do vì sao nhiều gia đình chứng kiến cảnh bệnh nhân đột nhiên bất động, gọi không trả lời, tưởng đã qua đời nhưng vài phút sau lại tỉnh lại như bình thường.
Đáng tiếc là sự xuất hiện của nhịp thở Cheyne-Stokes ở bệnh nhân suy tim thường là tín hiệu cho thấy cơ thể đã tiến rất gần đến giới hạn bù trừ. Nó không có nghĩa bệnh nhân sẽ mất ngay lập tức nhưng thường báo hiệu rằng những diễn biến không mong muốn có thể xảy ra trong tương lai gần, sớm hay muộn tùy từng trường hợp.
Tuy nhiên, ở góc độ cá nhân của một người làm nghề, nếu phải lựa chọn giữa rất nhiều cách ra đi khác nhau mà bệnh tật có thể mang lại, thì việc bệnh nhân dần chìm vào giấc ngủ, ý thức mờ đi theo những chu kỳ hô hấp như vậy có lẽ vẫn là một trong những cách nhẹ nhàng hơn.
Ít đau đớn, ít vật vã và bình yên hơn rất nhiều so với những gì người ta thường hình dung về thời khắc cuối cùng của cuộc đời.