02/05/2021
Có 1 bài viết đáng giá triệu đô
1. Xưa mình có sang Anh tu nghiệp ngắn hạn, lúc ở Tp Coventry thì ở nhà anh Luke, người bản xứ còn ở Tp Manchester thì ở nhà chị Hoà, Việt Kiều. Anh Luke là chủ doanh nghiệp lớn về công nghệ sinh học. Hôm ở nhà anh Luke, mình bị lệch múi giờ nên khó ngủ, lúc 12h đêm rồi mà vẫn không nhắm mắt được. Bỗng nhiên mình thấy thằng con trai anh, cỡ 10 tuổi, đi vô bếp dọn dẹp 1 tí (dù mẹ nó đã dọn xong như nó vẫn double-check tức kiểm tra lại), rồi ra bật đèn ngoài sân, kiểm trả cửa cổng đã đóng chưa, coi con chó đã yên vị trong cái chuồng nó trên bãi cỏ chưa, rồi mới vào khoá cửa nhà, tắt điện, nhẹ nhẹ đi vô phòng của nó để ngủ. Mình ngạc nhiên ghê lắm, sáng sớm ăn sáng hỏi thì nó nói đó là môn học Home Maintenance, trường nó bắt buộc phải làm từ lớp mẫu giáo, cha và mẹ nó làm cùng với nó cả 2 năm nay. Sau 2 năm nó đã quen, không sợ ma khi ra ngoài sân nữa, có ma là con Ken (con chó của nó) sẽ sủa bảo vệ nó ngay. Nó nói tối qua nó nghiên cứu tài liệu cho buổi thuyết trình vào tuần sau, nên mới thức khuya vậy. Anh Luke nói cái kỹ năng Home Maintenance này do gia đình hướng dẫn chủ yếu, mùa đông thì dọn tuyết, mùa hè thì trồng cây cắt cỏ. Nhưng tối trước khi ngủ phải double check 1 vòng, sáng dậy, sau khi vệ sinh cá nhân là phải đi tắt đèn sân, bật đèn nhà, cho chó cho mèo ăn, tưới cây cỏ nếu không mưa, dọn dẹp phân chó phân mèo, để đồ ăn cho chim trên cành cây trước sân, đẩy xe rác ra ngoài nếu ngày đó họ đi lấy rác. XONG MỚI ĐƯỢC PHÉP THAY ĐỒ ĐI HỌC. Cuối tuần, con anh Luke phụ anh làm vườn, trồng hoa, tắm và sấy chó mèo, hoặc rảnh thì tập trung bạn bè lại, pha nước chanh đứng bán ở góc đường, nhằm gây quỹ từ thiện. Chúng nó tự lên kế hoạch, hái chanh, mua nước đường, tự làm và dọn dẹp mọi thứ dù chỉ mới có 10-11 tuổi. Lên plan, đứng phân chia nhiệm vụ cho từng đứa, nghe như mấy ông tướng họp để đánh trận ngày xưa.
Còn lúc mình ở nhà chị Hoà thì thấy tối, con cái chị giải bài tập xong thì lăn ra ngủ. Trên bếp vẫn nồi bún riêu nấu dở dang, thùng rác thì đầy ắp đồ, chị Hoà cũng mệt quá nên nói thôi ngủ, sáng mai dậy dọn. Sáng dậy thì chị phải gõ cửa phòng kêu tụi nó ra ăn sáng, các con chị dậy vứt chăn mền đó chứ không gấp, chị phải làm vừa làm vừa cằn nhằn. Con chị ăn xong thì vứt bát trong bồn, vội thay đồ để đi học. Học giỏi ghê lắm, cả ngày xoay quanh mỗi việc học. Cây cỏ nhà chị héo úa, vật nuôi thì chẳng có con nào vì chồng chị nói "nuôi tụi nó cho ăn dọn phân mệt lắm". Anh làm công nhân nhà máy dược phẩm cách khá xa còn chị đi phụ nhà hàng, dù ở Việt Nam cả hai đều đang là giảng viên ĐH. Anh từng học thạc sĩ ở đây ngay xưa, nên khi có con thì tìm cách sang học tiến sĩ nhưng bỏ học, ra ngoài, xoay sở tìm cách định cư. Chị nói "anh chị hy sinh để cho con cái học môi trường tốt nhất, nhằm phát huy hết năng lực". Ngoài giờ học, chị chở con đi học đàn, học cờ, học võ, học toán tư duy, học vẽ,... Mình hỏi có môn Home Maintenance không, chị Hoà nói có, nhưng chị nói cái này để anh chị làm cho nhanh, tụi nó dành thời gian ngồi vào bàn học, đứng nhất lớp nhất trường, cha mẹ nở mày nở mặt.
Sau này thằng cu con anh Luke tốt nghiệp cấp 3, nó đi châu Phi tình nguyện rồi về Anh học ĐH, sau làm cho một tổ chức tài chính lớn, lương mấy trăm ngàn đô/năm. Còn mấy đứa con của chị Hoà thì học quản trị kinh doanh tài chính, ra trường chạy đi nộp đơn xin việc bạc mặt, nay làm công ty tư vấn này, mai làm công ty tư vấn nọ, rồi học lên thạc sĩ, nhưng cứ mất việc hoài vì năng lực quán xuyến không có, người ta tìm cách không ký lại hợp đồng. Vô công ty thấy bóng đèn hỏng vẫn ngồi ôm máy tính làm được, chứ không biết gọi người đến thay....
Hôm nay mình gọi điện hỏi thăm các anh chị, và ngẫm nghĩ thấy thế này. Hoá ra, cái để một người có thể làm lãnh đạo, làm quản lý, làm chủ...không phải là kiến thức mình học ở trường, mà là cái tích luỹ mỗi ngày ở nhà. Nhiều người cứ ngây ngô tìm ĐH Kinh tế, ĐH quản trị kinh doanh để học và nghĩ là học ra sẽ trở thành chủ lớn, trở thành big boss, nhưng chưa thấy ai học ra mà làm được. Hoặc cứ nghĩ đi du học, ra nước ngoài học về là thành danh được. Không có đâu. Năng lực của một người là cả một quá trình từ ấu thơ, được gia đình dạy dỗ khuôn phép về sự QUÁN XUYẾN và làm lụng, óc quan sát và sắp xếp, sự chăm chút và tỉ mỉ trong công việc hàng ngày. Một người nếu cái giường ngủ cũng bẩn, cái phòng trọ cũng bẩn, cái bếp cũng để bẩn, cái tủ lạnh cũng để đồ lộn xộn, cái thùng rác đầy ụ và bốc mùi...thì dù chữ nghĩa bằng cấp thế nào đi nữa, cũng không thể trở thành lãnh đạo hay quản lý được. Họ không biết như thế là bẩn, là lộn xộn, là bất cập....để có thể thay đổi.
2. Ví dụ như ở bài viết triệu đô dưới đây, ai hiểu và vận được vào bản thân mới thấy có giá trị ghê gớm. Một người phải có năng lực TỀ GIA trước rồi mới BÌNH THIÊN HẠ sau. Ban đêm cất đồ ăn vô tủ lạnh sẽ giảm nguy cơ chuột gián gây bệnh, sáng hôm sau hâm lại dùng, có thể tiết kiệm được nhiều tiền. Và cũng đỡ mang tội với trời đất vì người ta không có ăn, mà mình lại đem đồ ăn đi đổ bỏ. Kỹ năng home maintenance này sẽ giúp cho 1 người có đầu óc quán xuyến, sau này có giao 1 khách sạn lớn hay 1 toà nhà to hay một công trình, họ vẫn quán xuyến tốt. Không phải dĩ nhiên mà anh nọ mở được chuỗi cả nhà hàng, quán cà phê, cửa hàng thời trang, cửa hàng điện máy hay siêu thị mini rộng khắp cả nước được. Họ có năng lực về quản lý, bắt đầu bằng cái rất nhỏ nơi góc nhà, nơi phòng trọ của họ.
Có nhiều bạn kiến thức rất nhiều, ăn nói rất tốt nhưng sao mãi vẫn không có thành tựu gì. Thì ra là thiếu năng lực QUÁN XUYẾN. Sáng sớm vẫn thức dậy và quơ cái điện thoại, đọc tin nhắn, coi tin tức, rồi tắm rửa thay đồ đi học đi làm. Ham học như thế thì có học tới tiến sĩ giáo sư thì dở vẫn hoàn dở, ngu vẫn mãi ngu, vì không có thực tế, làm không đi đôi với nghĩ, nghĩ được nhưng không làm được. Có leo tới chức ông nghè ông cống thì vẫn không có thành tựu gì ngoài cầm micro nói tào lao rồi viết nhăng viết cuội, lý qua luận lại nhức đầu.
Năng lực quán xuyến của một người, bắt đầu từ buổi sáng thức dậy, phải tắt điện ngoài trời đã bật tối qua, đi ngóc ngách này nọ từ trên lầu dưới đất để nhìn ngó, thấy xác con gián chết là lập tức dọn. Coi cây cỏ mọi thứ và não phải nghĩ, cây này mưa nhiều cần che bớt xói lở gốc, cây này khô quá cần tưới, cây kia èo uột vầy là do thiếu dinh dưỡng, cửa nẻo chỗ này kêu cót két thì tra thêm dầu...
========
Trước khi ngủ mần gì
Homestay của ông bà có mấy chục mét dài là mặt biển, trước nhà có hàng dừa xanh tỏa bóng mát. Ông bà dựng cái chòi gỗ nhỏ rất xinh, nép mình dưới tán dừa, trong đó kê một cái bàn nhỏ với 2 cái ghế tựa, còn lại là giá để sách. Phòng có cửa sổ nhỏ nhìn ra biển, cứ sáng sớm và chiều tối là ông cùng bà sẽ lên đó, ngồi đọc sách và ngắm cảnh. Chiều nay, biển bắt đầu nổi gió do ảnh hưởng của bão số 5 nên ông bà không có ghé chòi. Cả ngày nay, hai ông bà chỉ đạo người làm ráo riết che chắn, đóng bao cát, chất quanh gốc cây, cài then, gia cố cửa nẻo trong nhà. Trước lúc ăn tối, ông bà có dặn mình đi kiểm tra lại một lần nữa các lối đi, cửa sổ trong nhà coi đã đóng chốt hết chưa.
Vậy mà nãy chuẩn bị đi ngủ thì ông bà gọi mình tới, nói sao con không khép cửa sổ dưới nhà chòi lại, may mà vừa rồi ông đi ra chòi lấy cuốn sách thì biết, chớ không đêm nay bão vô, gặp mưa gió thì sáng mai hư hết cả chòi và sách trong đó. Mình mới giật mình nhớ ra là mình đã không kiểm tra dưới nhà đó, vì chủ quan, thấy cả ngày nay ông bà không ghé ra đó nên nghĩ cửa vẫn đóng, liền cúi đầu nhận lỗi.
Cái ông bà mới nói tiếp. Ở Nhật Bản và các nước tiên tiến, trẻ từ lớp 3 là được học môn HOME MAINTENANCE LESSON FOR KIDS. Nhưng người thực hiện nó chính là phụ huynh và học sinh vì đó là việc tại nhà. Ban đầu, phụ huynh sẽ làm, và dắt trẻ theo để nó xem. Ngày nào cũng vậy, khoảng 1 tháng thì giao cho trẻ tự đi. Các bạn sẽ có cái checklist, trước khi ngủ sẽ đi 1 vòng quanh nhà. Tắt bếp ga, khoá hết các cửa, kéo rèm, coi chó mèo đã ngủ ấm chưa, tắt thiết bị điện, vòi nước, sắp xếp lại khăn tắm và thảm, bật điện sáng bên ngoài nhà, coi thức ăn thừa thì cất vô tủ lạnh, quan sát và dọn dẹp, sau đó mới yên tâm đi ngủ. Vì vậy, từ nhỏ đã hình thành thói quen cho trẻ, lớn lên tụi nó sống tự lập được mà không có lo mấy vụ nhà trọ cháy nổ do chập điện hay xì bếp ga như ở Việt Nam, mà nguyên nhân là do tính cẩu thả, hay quên bắt nguồn từ việc chưa được giáo dục kỹ năng, chủ yếu là gia đình chứ ở trường, chỉ có thể giới thiệu lý thuyết, còn thực hành thì phải về nhà, cha mẹ con cái cùng nhau làm. Cha mẹ ôm máy tính hay ĐT thì cũng đừng trách con sao cái gì cũng cho học, cái gì cũng biết mà không thành công thành đạt gì.
Mình nghe ông bà nói mà nể phục lăn, đúng là từ bé mình chỉ ham ngồi giải toán, tính đạo hàm, tích phân rồi chuyển động của con lắc đơn này kia mà hem có được biết mấy cái kiến thức như này, nên giờ này mới học lại môn dành cho kids. Và cũng do cha mẹ mình, họ cũng chẳng biết cái này để dạy dỗ mình. Mẹ mình thì biết nhưng bà giành làm hết. Cũng chẳng hệ thống được để hướng dẫn mấy anh chị em mình.
Nên mình đăng bài này lên, mong các phụ huynh thực hiện checklist này vào mỗi tối trước khi ngủ, và hướng dẫn con mình làm theo để thế hệ trẻ Việt Nam sau này có năng lực về quản lý và hội nhập nhé. Các bạn có thể bấm nút theo dõi (follow/see first) cái trang The Kibbutz Việt Nam của team mình để đọc các bài học khác nhen. Team mình may mắn được ông bà Nhật dạy dỗ, nên tiến bộ rất nhanh, làm được thành tựu dù tuổi đời còn nhỏ.
Một nhà máy chế biến thuỷ sản xuất khẩu do tiền tụi mình tự tích luỹ, đã không còn xa.
Theo: The Kibbutz Việt Nam
