15/07/2026
"Thật lòng lúc đó tụi con còn sợ bác sĩ... dụ tụi con."
Đó là câu nói khiến tôi bật cười khi gặp lại hai vợ chồng hôm nay.
Nhìn họ khỏe mạnh, tươi cười, bế theo đứa con nhỏ, tôi chợt nhớ về những ngày mà cả tôi và họ đều sống trong sự lo lắng.
Hôm đó cũng là một ngày bận rộn như bao ngày khác. Tôi nhận được cuộc điện thoại từ một cậu học trò khi tôi dạy ck2 nhiều năm trước.
"Thầy ơi, có một ca khó..."
Đó là một sản phụ vừa sinh bé thứ 3 bằng đường âm đạo. Mặc dù đã được cắt tầng sinh môn khi em bé sổ ra, chị vẫn gặp một tai biến sản khoa rất nặng.
Khi đến khám, tôi phát hiện một lỗ rò trực tràng - âm đạo khá lớn, khoảng 3 cm. Nghe thì đơn giản vậy thôi, nhưng với người bệnh, đó là cả một bi kịch. Mỗi lần xì hơi, hơi không thoát ra đường hậu môn mà lại đi qua âm đạo. Mỗi lần đi cầu, phân cũng theo lỗ rò đi vào âm đạo.
Không chỉ đau đớn về thể xác, đây còn là tổn thương rất lớn về tinh thần.
Người phụ nữ ấy còn rất trẻ, vừa sinh con, còn cả một quãng đời phía trước. Chị tâm sự rằng chỉ nghĩ đến việc sống mãi với tình trạng này cũng đủ khiến chị tuyệt vọng. Không chỉ sinh hoạt hằng ngày bị đảo lộn, mà hạnh phúc vợ chồng cũng bị ảnh hưởng rất nhiều.
Tôi đã mổ không ít trường hợp rò trực tràng - âm đạo. Nhưng ca này thật sự khó.
Lỗ rò quá lớn.
Điều khiến tôi trăn trở hơn cả là bệnh nhân nhất quyết không muốn mang hậu môn nhân tạo tạm thời.
Những người làm chuyên ngành đều hiểu, để một ca mổ như thế này lành tốt, cách an toàn nhất gần như luôn là chuyển dòng phân bằng hậu môn tạm. Nếu phân tiếp tục đi qua, nguy cơ nhiễm trùng và bục vết khâu rất cao. Đó gần như là nguyên tắc.
Nhưng đứng trước mặt tôi hôm ấy không chỉ là một ca bệnh. Đó là một người mẹ trẻ vừa mới sinh con.
Ai lại muốn tỉnh dậy sau cuộc mổ và thấy mình phải mang thêm một hậu môn nhân tạo trên bụng, dù chỉ là tạm thời?
Tôi suy nghĩ rất nhiều. Có cách nào vừa giúp bệnh nhân có cơ hội lành bệnh, vừa giữ được điều mà chị ấy tha thiết mong muốn?
Cuối cùng, tôi quyết định sẽ cố gắng.
Và ca mổ diễn ra thuận lợi. Nhưng thật ra, phẫu thuật chỉ là một nửa chặng đường. Những ngày sau đó mới là khoảng thời gian khiến tôi hồi hộp nhất.
Mỗi lần tái khám, mỗi lần chờ xem vết mổ có lành hay không đều khiến tôi thấp thỏm. Chỉ cần một biến chứng nhỏ, mọi nỗ lực có thể phải làm lại từ đầu.
May mắn thay...
Điều mà tất cả chúng tôi mong chờ đã đến.
Vết mổ lành hoàn toàn.
Hôm nay, khi gặp lại hai vợ chồng, họ cứ nắm tay tôi cảm ơn mãi. Rồi họ mới kể một điều mà trước đây chưa từng nói.
Thì ra trước khi đến gặp tôi, họ đã đi rất nhiều nơi, từ Bắc vào Nam. Có nơi từ chối vì ca quá khó. Có nơi đồng ý mổ nhưng đều nói rằng bắt buộc phải làm hậu môn nhân tạo.
Khi nghe tôi nói:
"Thầy sẽ cố gắng mổ cho con mà không phải đưa hậu môn ra ngoài."
Hai vợ chồng nhìn nhau.
Người chồng cười rồi thú nhận:
"Thật lòng lúc đó tụi con còn nghĩ... bác sĩ dụ tụi con."
Cả ba cùng cười rất lớn.
Tôi hiểu vì sao họ nghĩ vậy.
Điều làm tôi vui nhất hôm nay không phải là họ nhớ đến mình. Mà là người phụ nữ ấy đã có thể trở lại cuộc sống bình thường.
Không còn mặc cảm.
Không còn nơm nớp lo sợ mỗi lần đi vệ sinh.
Không còn ám ảnh rằng hạnh phúc gia đình sẽ bị cướp mất chỉ vì một tai biến sau sinh.
Nghề y có những ca mổ thành công được tính bằng những con số, những kết quả xét nghiệm hay những tấm phim.
Nhưng cũng có những ca mổ, phần thưởng lớn nhất lại là nụ cười của bệnh nhân trong một lần gặp lại rất lâu sau đó.
Và đôi khi, chỉ một câu nói rất thật như:
**"Lúc đó tụi con còn sợ bác sĩ dụ tụi con..."**
..cũng đủ để mọi áp lực của những ngày đứng trong phòng mổ bỗng trở nên thật xứng đáng.
