05/06/2026
KHOA HỌC THỰC PHẨM KHÔNG KHÓ - CHỈ LÀ RẤT RỘNG (Chia sẻ góc nhìn về nghề và nghiệp)
Nhiều năm đi làm và cũng có dịp tiếp xúc với khá nhiều sinh viên ngành Công nghệ Thực phẩm, tôi nhận thấy một điều khá thú vị.
Rất nhiều bạn nghĩ ngành này khó.
Khó vì phải học hóa.
Khó vì phải học vi sinh.
Khó vì phải học sinh học, công nghệ chế biến, thiết bị, quản lý chất lượng...
Thực ra theo tôi, cái làm nhiều người "ngợp" không hẳn vì ngành này khó.
Mà vì nó quá rộng.
Có lẽ chỉ khi đi làm rồi mới cảm nhận rõ điều đó.
Một sản phẩm thực phẩm nhìn trên kệ siêu thị đôi khi rất đơn giản. Có thể chỉ là một chai nước, một gói bánh hay một hũ sốt.
Nhưng phía sau nó là rất nhiều thứ.
Nguyên liệu phải được lựa chọn.
Công thức phải được nghiên cứu.
Quy trình phải được xây dựng.
Thiết bị phải phù hợp.
Vi sinh phải được kiểm soát.
Bao bì phải được phát triển.
Chi phí phải được tính toán.
Tiêu chuẩn pháp lý phải được đáp ứng.
Và cuối cùng, sản phẩm phải bán được.
Nói cách khác, một sản phẩm thực phẩm thành công chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của riêng R&D hay riêng nhà máy.
Nó là sự kết hợp của rất nhiều bộ phận và rất nhiều kiến thức khác nhau.
Đó cũng là lý do tôi luôn nghĩ Khoa học Thực phẩm là một ngành rất đặc biệt.
Nó nằm ở giữa rất nhiều lĩnh vực.
Hóa học.
Sinh học.
Vi sinh vật học.
Kỹ thuật.
Dinh dưỡng.
Quản lý chất lượng.
Marketing.
Tâm lý người tiêu dùng.
Quản trị sản xuất.
Pháp lý.
Thậm chí cả tài chính và kinh doanh.
Đi làm càng lâu càng thấy rằng, đôi khi kiến thức chuyên môn chỉ là một phần.
Điều quan trọng hơn là khả năng nhìn được bức tranh tổng thể và hiểu các mắt xích đang liên kết với nhau như thế nào.
Tôi cũng hiểu vì sao nhiều bạn trẻ hay nói:
"Ngành này cực."
"Làm nhà máy phải làm ca."
"Áp lực mà lương chưa cao."
Nếu nhìn ở giai đoạn đầu sự nghiệp thì điều đó hoàn toàn có cơ sở.
Ngành thực phẩm là ngành sản xuất.
Mà sản xuất thì luôn có áp lực.
Áp lực về chất lượng.
Áp lực về tiến độ.
Áp lực về sản lượng.
Áp lực về an toàn thực phẩm.
Áp lực từ khách hàng.
Áp lực từ các cuộc đánh giá và chứng nhận.
Không ít người bắt đầu sự nghiệp bằng những ca sản xuất kéo dài hoặc những ngày chạy theo sự cố của nhà máy.
Tôi cũng từng trải qua những giai đoạn như vậy.
Nhưng sau nhiều năm làm nghề, tôi nhận ra một điều khác.
Ngành thực phẩm không thiếu cơ hội.
Thứ thiếu là người thực sự giỏi nghề.
Thiếu người có chuyên môn.
Thiếu người chịu học.
Thiếu người có tư duy hệ thống.
Thiếu người làm việc nghiêm túc trong thời gian dài.
Thực tế mà nói, những người vừa hiểu công nghệ, vừa hiểu sản xuất, vừa hiểu sản phẩm và thị trường luôn là những người rất có giá trị đối với doanh nghiệp.
Bởi thực phẩm là nhu cầu thiết yếu.
Dù kinh tế phát triển hay khó khăn, con người vẫn cần ăn uống mỗi ngày.
Đó là một ngành có tính bền vững rất cao.
Điều tôi thích nhất ở ngành này là mỗi người đều có thể tìm thấy một hướng đi phù hợp với mình.
Có người thích R&D.
Có người thích QA/QC.
Có người thích sản xuất.
Có người thích thiết bị và quy trình.
Có người lại phát triển rất tốt ở kinh doanh nguyên liệu, giải pháp công nghệ hoặc tư vấn.
Không phải ai học Công nghệ Thực phẩm cũng sẽ trở thành chuyên gia phát triển sản phẩm.
Và cũng không cần như vậy.
Mỗi người có một thế mạnh riêng.
Điều quan trọng là tìm được điểm mạnh của mình và phát triển nó đủ sâu.
Càng làm nghề lâu, tôi càng thấy gần như không ai có thể giỏi toàn bộ lĩnh vực Khoa học Thực phẩm.
Vì nó đơn giản là quá rộng.
Nhưng đó cũng là điều thú vị.
Bởi ai cũng có cơ hội trở nên rất giỏi ở một phần nào đó của ngành.
Nếu bạn đang là sinh viên hoặc đang làm việc trong lĩnh vực này, hãy kiên trì với những gì mình đang theo đuổi.
Ngành này không hoàn hảo.
Có áp lực.
Có khó khăn.
Có những dự án thất bại.
Có những lần thử nghiệm làm đi làm lại rất nhiều lần.
Nhưng đây cũng là một ngành tạo ra giá trị thật.
Và phía sau mỗi sản phẩm an toàn, ổn định trên thị trường luôn có dấu ấn của những người làm nghề thực phẩm.
Tôi nghĩ đó là điều đáng để tự hào.
—
ThS. Trương Khắc Huy
Trưởng phòng R&D – VinaOrganic
