29/05/2026
Đương quy niêm thống thang và mụn trứng cá
(Danh y Lộ Chí Chính)
BN Nữ họ Lưu 22 tuổi, bị bệnh tý ẩm thấp nhiệt (viêm khớp dạng thấp) hơn một năm. Tại một bệnh viện điều trị nội trú hơn hai tháng, sau khi dùng lượng lớn hormone, đau nhức khớp không giảm, ngược lại còn khiến mặt và ngực nổi đầy mụn trứng cá. Mụn to bằng hạt đậu nành, nhỏ như hạt kê, xung quanh có quầng đỏ, đầu mụn có mủ trắng, ngứa khó chịu, mất ngủ về đêm.
Toàn thân các khớp đau nhức, sưng đỏ nóng, đau không cố định, co duỗi khó khăn, chiều hay sốt, nhiệt độ cơ thể từ 37,1°C đến 38°C, chán ăn, nước tiểu vàng, đại tiện hơi khô. Sau đó điều trị tại khoa da liễu của một bệnh viện khác bốn tháng không hiệu quả.
Ngày 15 tháng 7 năm 1983, nhập viện chúng tôi với chẩn đoán tý ẩm thấp nhiệt. Sau khi uống 26 thang thuốc thanh nhiệt hóa thấp, thông lạch chỉ thống, đau nhức khớp giảm nhẹ nhưng mụn trứng cá vẫn như cũ, liền mời tôi hội chẩn. Triệu chứng như đã nêu, kèm theo mệt mỏi uể oải, tức ngực hơi thở ngắn, miệng dính, lưỡi đỏ sậm, rêu lưỡi vàng nhờn, mạch tế sác hoạt, và vốn thích ăn cay nóng và đồ béo ngậy. Đây là do cơ thể vốn có thấp nhiệt ứ đọng bên trong, cảm phải phong tà, phong thấp nhiệt tà ứ trệ kinh lạc, do đó khớp đau nhức sưng đỏ, đau không cố định.
Thấp là âm tà, nên chiều thân nhiệt. Dùng quá nhiều hormone khiến phong thấp nhiệt tà lan tỏa bốc lên trên, khiến mặt và ngực nổi đầy mụn trứng cá, ngứa không chịu nổi. Thấp nhiệt lâu ngày ứ thành độc, nên đầu mụn có mủ. Phép chữa nên sơ phong thanh nhiệt, khu thấp giải độc. Phương dùng Đương quy niết thống thang gia giảm. Phương thuốc như sau:
Khương hoạt 9g, phòng phong 12g, phòng kỷ 12g, thăng ma 12g, trạch tả 10g, nhân trần 15g, hoàng cầm 9g, khổ sâm 10g, thương truật 12g, tri mẫu 9g, mộc qua 12g, hương du bì 9g. 5 thang. Mỗi ngày 1 thang, sắc uống.
Uống 5 thang trên, thân nhiệt trở lại bình thường, mụn trứng cá ở mặt và ngực giảm rõ rệt, đầu mụn có mủ đóng vảy. Lại uống thêm 5 thang, mụn trứng cá biến mất hoàn toàn. Theo dõi hơn một tháng, không tái phát, đau nhức khớp cũng giảm rõ rệt.