23/07/2021
☯️ Vai trò của chẩn đoán điện trong chẩn đoán, điều trị và tiên lượng ở bệnh liệt mặt.☯️
Vai trò của điện chẩn đoán
Đối với hiện tượng đồng vận: Khi các sợi trục phục hồi và phân nhánh một cách ngẫu nhiên đến các cơ mặt riêng biệt. Điều này có thể dẫn đến chuyển động không chủ ý của một cơ mặt trong khi chuyển động chủ ý của cơ mặt khác. Quá trình tái tạo dây thần kinh bất thường cũng có thể dẫn đến nhiều sợi thần kinh hơn bình thường, được gọi là quá phát.
Trong điện cơ kim (nEMG), đồng động có thể được hiển thị bằng cách đặt điện cực kim vào một cơ và để bệnh nhân cử động cơ mặt khác. Ngoài ra, cũng có thể đặt hai hoặc nhiều điện cực kim trong các cơ khác nhau. Việc xuất hiện MUAP ở hai hoặc nhiều cơ khác nhau được ghi lại trong quá trình co cơ tự nguyện và chứng tỏ đồng động.
EMG có thể ghi lại các dấu hiệu thoái hóa lên đến 3–6 tháng sau chấn thương. Rối loạn dẫn truyền thần kinh cơ có thể được đánh giá như nhược cơ dạng mắt. Những bệnh nhân này có thời gian MUAP giảm và tăng điện thế đa pha trong EMG. Biên độ EMG cũng có thể được giảm. Hơn nữa, cơ chế bệnh sinh có thể cho thấy hoạt động tự phát bệnh lý và thậm chí là sự gia tăng đồng bộ các điện thế đa pha như một dấu hiệu của sự thoái hóa và tái tạo đồng thời. Phát hiện tổn thương khớp thần kinh hoặc tổn thương cơ bắt buộc phải chuyển bệnh nhân đến bác sĩ thần kinh.
Ở những bệnh nhân có khối u ác tính xâm lấn tuyến mang tai, xâm lấn dây thần kinh mặt, điện chẩn có thể cho thấy dấu hiệu của thoái hóa dây thần kinh. Đây có thể là gợi ý đầu tiên cho việc lập kế hoạch phẫu thuật.
Phân biệt bệnh liệt mặt trung ương và ngoại biên không điển hình (triệu chứng ¼ mặt trên không rõ). Những bệnh nhân sau 2–3 tháng từ khi khởi phát có những triệu chứng về thần kinh tệ hơn, các xét nghiệm điện chẩn cung cấp hình ảnh rõ ràng hơn về mức độ nghiêm trọng của tổn thương.
4. Các xét nghiệm điện quan trọng
4.1 Điện thần kinh cơ (ENoG)
Electroneurography (ENoG) phân tích điện thế hoạt động của cơ (Compound Muscle Action Potential - CMAP) của một cơ mặt cụ thể sau khi kích thích trục chính của dây thần kinh mặt qua da bằng một cặp điện cực đặt trên cơ đó. Sợi trục chính được kích thích cực đại khi thoát ra khỏi lỗ trâm-chũm bằng máy kích thích lưỡng cực hoặc điện cực kích thích.
ENoG được thực hiện đầu tiên ở bên lành và sau đó ở bên liệt. Tổn thương dây thần kinh hoặc thoái hóa sợi thần kinh dẫn đến giảm hoặc mất CMAP. Biên độ của CMAP ở bên liệt được so sánh với bên lành, cần phải giảm thiểu các yếu tố gây nhiễu (làm sạch da, loại điện cực, nhiệt độ phòng).
Sự khác biệt 2 bên mặt ≥ 30% được coi là bệnh lý.
Đối với tiên lượng, sự khác biệt bên 70–95% được coi là có liên quan (xem bên dưới).
Lưu ý: chỉ riêng ENoG không phải là công cụ đáng tin cậy để phân biệt giữa tổn thương thần kinh và tổn thương nặng hơn. Đôi khi, ENoG sẽ không hiển thị CMAP, nhưng nEMG (điện cơ kim) vẫn phát hiện sự co cơ tự phát. Đây là hiện tượng “đứt sớm các sợi thần kinh mặt’’ .
4.2 Đo điện cơ (EMG)
EMG (nEMG) là phương pháp được sử dụng để phân tích điện thế hoạt động ( MUAP) trên khuôn mặt được ghi lại từ một điện cực kim được đưa vào cơ mặt. MUAP chỉ có thể xảy ra nếu có điện thế hoạt động của nơron vận động kích hoạt cơ. Biên độ và thời gian của MUAP trên khuôn mặt có liên quan đến số lượng các sợi cơ bên trong. Biên độ và thời gian giảm nếu số lượng sợi cơ bên trong giảm. Ngược lại với điện cơ kim (nEMG), điện cơ bề mặt (sEMG) được ghi trên bề mặt da, sEMG ghi lại tổng MUAP trong diện tích của điện cực bề mặt. Sau khi bắt đầu liệt mặt cấp tính và trước khi tổn thương hoàn toàn, EMG có thể phát hiện sự hiện diện của điện thế hoạt động MU tự nguyện. Trong các trường hợp chấn thương, điều này chứng tỏ rằng dây thần kinh mặt chưa bị cắt hoàn toàn. Phát hiện này ảnh hưởng trực tiếp đến việc tìm vị trí tổn thương. Hoạt động tự phát bệnh lý dưới dạng điện thế rung hoặc sóng sắc dương là dấu hiệu của thoái hóa dây thần kinh mặt. Điện thế phục hồi đa pha là dấu hiệu của sự phục hồi của cơ và chỉ có thể được nhìn thấy nếu sự tái tạo dây thần kinh mặt xảy ra.
4.3 Điện cơ kim (nEMG)
Nghiên cứu tất cả các cơ mặt bằng một loại kim, sử dụng hai hoặc nhiều kim để phân tích đồng bộ một số cơ. Một điện cực bề mặt tham chiếu được đặt tại một vị trí không hoạt động cơ điện của cơ thể chẳng hạn như khu vực cán ức. Điện cực kim đồng tâm lưỡng cực tốt nhất cung cấp trường đồng nhất cho phân tích dạng sóng MUAP. Việc chọn cơ mặt nào phụ thuộc vào thông tin lâm sàng cần thiết (cơ trán, cơ vòng mắt, cơ vòng môi, và cơ gò má). Những cơ này rất dễ xác định, với chuyển động bắt chước.
EMG của các cơ mặt bên liệt cho ta cái nhìn tổng quan tốt về chức năng thần kinh mặt. Nếu chỉ một phần của dây thần kinh mặt ngoại biên bị ảnh hưởng, thì nEMG cũng chỉ bất thường ở vùng bị ảnh hưởng. nEMG của cơ quan tâm phải tuân theo một trình tự ghi chuẩn:
Hoạt động chèn
Hoạt động tự phát bệnh lý khi nghỉ
Hoạt động trong quá trình vận động cơ tự nguyện
Hoạt động thần kinh (trong trường hợp liệt mãn tính)
Sau khi phân tích tất cả các cơ quan tâm, các bước cuối cùng của phân tích nEMG được thực hiện :
Phân tích hình thái dạng sóng
Giải thích kết quả nEMG
----------------------------------------------------------
🌱 Tư vấn miễn phí nội khoa - Cơ xương khớp - Đông Tây y kết hợp 🌱
🏠 Địa chỉ: Phường 10 - Phú Nhuận - TP HCM.
☎ Ib Page or SĐT tư vấn: 0813.600.846
💟 RẤT VUI ĐƯỢC GẶP MỌI NGƯỜI 💟