05/02/2026
CẬP NHẬT MỚI NHẤT 2026: BỆNH ĐỘNG MẠCH NGOẠI BIÊN CHI DƯỚI
Bệnh động mạch ngoại biên (PAD) ở chi dưới là bệnh xơ vữa động mạch nhưng đây cũng là bệnh mạch máu toàn thân, là báo động nguy cơ nhồi máu tim, đột quỵ, t.ử vong tim mạch tăng rõ rệt.
1. PAD phổ biến và hay bị bỏ sót đến mức nào?
- PAD ảnh hưởng khoảng 236 triệu người trên toàn cầu.
- Ở người lớn tuổi: khoảng 10–15% >65 tuổi và 15–20% >80 tuổi có PAD.
- Nếu mắc đái tháo đường, bệnh nhân thường đi lại kém hơn, t.ử vong cao hơn, cắt cụt nhiều hơn và hay có tổn thương dưới gối.
2. Triệu chứng: “đau cách hồi cổ điển” chỉ là phần nổi
- Triệu chứng “đúng sách” là đau bắp chân khi đi, tăng theo quãng đường, hết trong vòng ~10 phút khi nghỉ.
- Nhưng bài nhấn mạnh: 68–90% người có PAD không có triệu chứng kinh điển (đau hông, đau lưng khi đi, mỏi chân…) hoặc không có triệu chứng khi gắng sức.
- Trong nghiên cứu tại tuyến chăm sóc ban đầu ở Đức: trong số người có PAD, ~58,5% là “không triệu chứng”. Lý do hay gặp: họ tự giảm tốc độ/giảm vận động để né đau làm bệnh bị “giấu mặt”.
PAD là bệnh “thích cải trang”, không đau điển hình không có nghĩa là không nguy hiểm.
3. Chẩn đoán
- Sờ mạch chỉ có giá trị vừa phải. Trong nghiên cứu dân số: Mất mạch mu chân: nhạy ~50%, đặc hiệu ~73%. Mất mạch chày sau: nhạy ~71%, đặc hiệu ~91%
- ABI < 0,90 là tiêu chuẩn chẩn đoán PAD.
+ ABI = HA tâm thu cổ chân/ HA tâm thu cánh tay (đo bằng Doppler).
+ ABI < 0,90: nhạy ~69–79%, đặc hiệu ~83–99%, độ chính xác ~72–89% cho PAD (tương ứng hẹp động mạch ≥ 50%)
+ ABI bình thường thường >1,00 đến 1,40 (do HA tăng dần ra ngoại vi khi không tắc hẹp).
- Một “bẫy” cực quan trọng: ABI có thể giả bình thường/giả cao
+ Vôi hóa lớp giữa (đặc biệt ở đái tháo đường hoặc bệnh thận mạn) làm mạch khó ép → ABI cao giả → giảm nhạy.
+ Khi ABI ≥1,40 hoặc triệu chứng gợi ý nhưng ABI bình thường: bài khuyên dùng Toe–Brachial Index (TBI) vì mạch ngón ít bị không ép được hơn. TBI ≤0,70 phù hợp với PAD.
4. PAD làm giảm khả năng đi lại
ABI càng thấp thì chức năng đi lại càng tệ.
Bài đưa dữ liệu test đi bộ 6 phút ở người ≥55 tuổi:
+ ABI 1,10–1,40 (bình thường): 3,3% không đi hết 6 phút nếu không nghỉ
+ ABI 0,70–
