05/08/2026
VAI TRÒ CỦA CHÂM CỨU, XOA BÓP BẤM HUYỆT TRONG CHĂM SÓC GIẢM NHẸ Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ
Ước chừng khoảng 70% bệnh nhân ung thư mắc phải loại ung thư có liên quan đến đau và cần phải điều trị trong quá trình bệnh lý của họ. Ung thư và tác dụng phụ của việc điều trị đôi khi có thể gây đau. Nỗi đau không phải là thứ mà người bệnh “phải chịu đựng”. Kiểm soát cơn đau là một phần quan trọng trong kế hoạch điều trị. Đau có thể ức chế hệ thống miễn dịch, kéo dài thời gian cơ thể hồi phục, gây trở ngại cho giấc ngủ và ảnh hưởng đến tâm trạng của người bệnh.
Kế hoạch kiểm soát cơn đau được xây dựng từ những mô tả của bạn về cơn đau. Từ đó đánh giá vị trí tổn thương, mức độ nghiêm trọng của cơn đau và sự ảnh hưởng đến giấc ngủ, xem xét đến khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày.
Trong lĩnh vực Y học cổ truyền, châm cứu và xoa bóp bâm huyệt không chỉ giảm đau, mà còn có tác dụng chăm sóc về mặt tinh thần cho người bệnh.
Như vậy, cá nhân hóa trong điều trị để đạt hiệu quả điều trị cao nhất, làm giảm mức độ nặng của đau đến mức người bệnh có thể chịu đựng được, phòng ngừa đau tái diễn và giảm thấp nhất các tác dụng phụ là mục tiêu điều trị mà các bác sĩ hướng tới.
CHÂM CỨU
Nhiều chất giảm đau thần kinh opioid nội sinh được phóng thích ra khi châm như: endorphins, dynorphin, endomorphins, orphanin FQ,... Bên cạnh đó các kích thích châm cứu sẽ ức chế tín hiệu đau dẫn truyền theo sợi C và Aδ gây nên tác dụng giảm đau theo tiết đoạn thần kinh ở vùng đau cần điều trị (nhờ hệ thống kiểm soát cổng). Châm cứu không chỉ tạo tác dụng giảm đau mà còn có thể nâng sức đề kháng cho người bệnh. Trong một đánh giá hệ thống và phân tích gộp đăng trên European Journal of Cancer care (2016) cho thấy châm cứu giảm đau ở bệnh nhân ung thư hiệu quả hơn đối với cơn đau do tăng kích thước khối u và đau sau phẫu thuật. Châm cứu không thể thay thế thuốc giảm đau, nhưng có thể giúp giảm lượng thuốc giảm đau cần thiết qua đó giảm được một số tác dụng phụ của những thuốc giảm đau đó.
Nghiên cứu cho thấy ngoài tác dụng giảm đau, châm cứu cũng có tác dụng giúp điều hòa khí huyết. Từ đó, tác động vào hệ miễn dịch giúp tăng sức đề kháng, giúp ích cho việc phòng hoặc giảm đi các biến chứng của ung thư như: Mệt mỏi liên quan đến ung thư; Buồn nôn do hóa trị; Trầm cảm và lo lắng; Rối loạn giấc ngủ; Bệnh lý thần kinh ngoại biên do hóa trị liệu (tê bì, ngứa tay chân); Suy giảm chức năng miễn dịch.
XOA BÓP BẤM HUYỆT
Xoa bóp bấm huyệt là một kích thích cơ học, trực tiếp tác động vào da thịt, thần kinh, mạch máu và các cơ quan cảm thụ gây nên những thay đổi về thần kinh, thể dịch, nội tiết. Qua đó, nâng cao năng lực hoạt động của hệ thần kinh. Đây là phương pháp thường được Đông y dùng phối hợp nhuần nhuyễn với châm cứu trong phòng và chữa bệnh, nâng cao sức khỏe.
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh xoa bóp bấm huyệt các huyệt vị đúng kỹ thuật, sẽ kích thích các đầu dây thần kinh hưng phấn, thúc đẩy hoạt động của thần kinh và các tuyến nội tiết, khiến tinh thần minh mẫn, làm chậm quá trình giảm trí nhớ ở người cao tuổi. Thường xuyên xoa bóp sẽ làm mạch máu giãn ra, lượng máu lưu thông tăng, cải thiện trạng thái dinh dưỡng cục bộ, tăng tính đàn hồi cho mạch máu dưới da, có tác dụng chữa trị hữu hiệu các chứng đau đầu, chóng mặt, mất ngủ do suy nhược thần kinh.
Y học cổ truyền có thể là một phần quan trọng trong việc chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư, đặc biệt trong việc giảm đau, hỗ trợ tinh thần và giảm các tác dụng phụ của các phương pháp điều trị hiện đại. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại cần được thực hiện một cách khoa học và có sự giám sát của bác sĩ chuyên môn.
Khoa Y Học Cổ Truyền - BV Hữu Nghị Việt Nam CuBa Đồng Hới
