![Cập nhật theo Hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế Việt Nam năm 2026 [1, 2]. # # # 1. KIẾN THỨC: Đại cương và Bản chất bệnhViê...](https://img5.healthandbeauty1.com/430/119/122223542234301196.jpg)
19/08/2026
Cập nhật theo Hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế Việt Nam năm 2026 [1, 2].
# # # 1. KIẾN THỨC: Đại cương và Bản chất bệnh
Viêm gan B cấp là tình trạng nhiễm mới HBV, thường kéo dài dưới 6 tháng [3, 4]. Hơn 95% người trưởng thành có hệ miễn dịch bình thường sẽ hồi phục hoàn toàn (mất HBsAg) sau giai đoạn này, trong khi tỷ lệ chuyển sang mạn tính ở trẻ sơ sinh là rất cao [5-7].
* **Cơ chế truyền bệnh:** Lây qua đường máu (tiêm chích, thủ thuật y tế không an toàn, xăm trổ), quan hệ tình dục không an toàn và lây từ mẹ sang con [1, 8, 9].
* **Thời kỳ ủ bệnh:** Kéo dài trung bình 90 ngày (dao động từ 1 đến 4 tháng) [8, 10].
# # # 2. BẰNG CHỨNG: Biểu hiện Lâm sàng & Cận lâm sàng
Bằng chứng lâm sàng của viêm gan B cấp thường tiến triển qua ba giai đoạn điển hình [10]:
* **Giai đoạn tiền vàng da:** Các triệu chứng không đặc hiệu như mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, nôn, sốt nhẹ và đau tức vùng hạ sườn phải [8, 11].
* **Giai đoạn vàng da:** Xuất hiện vàng da, vàng mắt, tiểu sậm màu như nước chè đặc, đôi khi có phân bạc màu và ngứa [11, 12].
* **Giai đoạn hồi phục:** Các triệu chứng giảm dần, bệnh nhân cảm thấy khỏe hơn và xét nghiệm chức năng gan bắt đầu bình thường hóa [11, 12].
**Bằng chứng cận lâm sàng then chốt:**
* **Men gan (ALT, AST):** Tăng rất cao, thường trên 5 lần giới hạn trên của mức bình thường (ULN) [13, 14].
* **Dấu ấn huyết thanh:** Sự hiện diện của **HBsAg** và đặc biệt là **anti-HBc IgM** là tiêu chuẩn vàng để xác định nhiễm HBV cấp [13-15].
* **Bilirubin:** Tăng cao phản ánh tình trạng ứ mật và mức độ nặng của viêm gan [13, 14].
# # # 3. THAY ĐỔI: Những điểm mới trong Hướng dẫn 2026
Sự thay đổi quan trọng nhất nằm ở việc chuẩn hóa các ngưỡng xét nghiệm để đánh giá mức độ bệnh:
* **Ngưỡng ALT chuẩn (ULN) mới:** Được hạ xuống mức **30 U/L cho nam** và **19 U/L cho nữ** [13]. Việc áp dụng ngưỡng thấp này giúp bác sĩ nhận diện sớm các tổn thương gan dù ở mức độ nhẹ [13].
* **Phân độ nặng:** Hướng dẫn 2026 nhấn mạnh việc đánh giá sớm các tiêu chí về bệnh não gan, INR và Bilirubin để phân loại thể nặng hoặc tối cấp nhằm can thiệp kịp thời [13, 16].
# # # 4. LÂM SÀNG: Chẩn đoán và Phân độ
**Chẩn đoán:** Cần kết hợp tiền sử phơi nhiễm (4-24 tuần trước đó), biểu hiện lâm sàng vàng da và bằng chứng huyết thanh anti-HBc IgM dương tính [2, 13].
* **Chẩn đoán phân biệt:** Cần loại trừ viêm gan cấp do các vi rút khác (HAV, HCV, HDV, HEV, CMV, EBV), nhiễm độc thuốc/hóa chất, hoặc đợt cấp của viêm gan B mạn [17-19].
* **Phân độ lâm sàng:**
* **Thể thông thường:** Chiếm đa số, tự giới hạn và hồi phục [12].
* **Thể diễn biến nặng:** Có ít nhất 2 tiêu chí: Bệnh não gan; Bilirubin toàn phần > 3 mg/dL (hoặc Bilirubin trực tiếp > 1,5 mg/dL); INR > 1,5 [16, 20].
* **Thể tối cấp:** Suy gan nghiêm trọng, bệnh não gan và rối loạn đông máu nặng xuất hiện sớm, tỷ lệ tử vong > 70% [13].
# # # 5. QUYẾT ĐỊNH & HÀNH ĐỘNG: Điều trị và Quản lý
Dựa trên tư duy bảo vệ nhu mô gan, hành động của bác sĩ được chia làm hai hướng:
**A. Điều trị hỗ trợ (Cho mọi trường hợp):**
* Nghỉ ngơi tuyệt đối trong giai đoạn có triệu chứng [17].
* Chế độ ăn giảm chất béo, kiêng rượu bia, tránh các thuốc chuyển hóa qua gan [17, 21].
* Nuôi dưỡng đường tĩnh mạch nếu bệnh nhân nôn nhiều hoặc không ăn uống được [17].
**B. Chỉ định thuốc kháng vi rút (Quyết định can thiệp đặc hiệu):**
Ngược với tư duy cũ là "theo dõi thuần túy", Hướng dẫn 2026 quyết định dùng thuốc kháng vi rút (NAs như **TDF, ETV, hoặc TAF**) trong các kịch bản sau [16, 22]:
1. Viêm gan B thể tối cấp [16].
2. Viêm gan B cấp diễn biến nặng (theo các tiêu chí INR, Bilirubin, bệnh não gan đã nêu) [16].
3. Bệnh kéo dài trên 4 tuần với mức Bilirubin có xu hướng tiếp tục tăng [20].
4. Bệnh nhân có suy giảm miễn dịch hoặc bệnh đồng mắc nghiêm trọng [20].
**C. Theo dõi sau giai đoạn cấp:**
* Kiểm tra ALT, HBsAg và anti-HBs tại tuần thứ 12 và 24 [20, 23].
* **Hồi phục:** Nếu mất HBsAg sau 6 tháng [23].
* **Chuyển mạn:** Nếu HBsAg vẫn dương tính sau 6 tháng, cần chuyển sang quản lý theo phác đồ viêm gan B mạn tính [24].
**Lời khuyên:** Đừng bao giờ dán nhãn "cấp tính" nếu chưa kiểm tra anti-HBc IgM, vì một đợt bùng phát của viêm gan B mạn có thể có biểu hiện lâm sàng y hệt nhưng chiến lược điều trị kháng vi rút sẽ khác hoàn toàn [17, 24, 25].
