01/06/2026
🆘Thoát vị bịt (Obturator Hernia) - “Kẻ ẩn mình” nguy hiểm🆘
👉🏻Thoát vị bịt là tình trạng các tạng trong ổ bụng chui qua ống bịt. Đây là 1 bệnh lý hiếm gặp chiếm khoảng 0.073% - 1.4% trong các loại thoát vị và dưới 2% các trường hợp tắc ruột non.
📖Trong y văn thì nó còn có 1 nickname là “Little old lady's hernia” - nhằm chỉ nhóm đối tượng nguy cơ cao: phụ nữ lớn tuổi (thường từ 70 - 90 tuổi), thể trạng gầy yếu, suy kiệt.
📝Mô tả đầu tiên bởi Armaud de Ronsil (1724) và điều trị thành công lần đầu tiên bởi Henry Obre (1851)
🫀Cơ chế giải phẫu: Trong điều kiện bình thường, ống bịt được lấp đầy bởi một đệm mỡ (fat cushion) tiền phúc mạc đóng vai trò như một nút chặn. Ở những bệnh nhân suy kiệt hoặc sụt cân nhanh, sự tiêu biến của đệm mỡ này khiến ống bịt trở nên thông thoáng, tạo điều kiện cho tạng thoát vị chui vào. Thoát vị bịt có xu hướng xuất hiện ở bên phải ( #60%) nhiều hơn bên trái (có thể do đại tràng sigma che chắn lỗ bịt bên trái) và có tỷ lệ cao bị cả hai bên đồng thời.
Triệu chứng lâm sàng và "Bẫy" thoát vị kiểu Richter:
🔎Thoát vị bịt rất khó phát hiện qua nhìn hoặc sờ nắn thông thường. Bệnh nhân thường nhập viện với bệnh cảnh tắc ruột.
💥Dấu hiệu Howship-Romberg: Đây là dấu hiệu "vàng" mang tính chỉ điểm. Gặp ở khoảng 15 - 5-% các trường hợp. Bệnh nhân có cảm giác đau hoặc dị cảm dọc mặt trong đùi lan đến đầu gối. Cơn đau này do khối thoát vị chèn ép lên dây thần kinh bịt trong ống bịt. Trên lâm sàng, triệu chứng sẽ tăng lên khi thực hiện động tác duỗi, khép hoặc xoay trong đùi.
💥Dấu hiệu Hannington-Kiff: Mất phản xạ khép đùi khi gõ vào lồi cầu trong xương đùi (do thần kinh bịt bị chèn ép nặng), trong khi phản xạ gân xương bánh chè vẫn bình thường.
📌Thoát vị kiểu Richter (Richter’s hernia): Do lỗ bịt có cấu trúc nhỏ và vòng nhẫn cứng chắc, thoát vị bịt rất thường gặp dưới dạng thoát vị kiểu Richter (chỉ một phần thành ruột bị kẹt và nghẹt). Điều này tạo ra một cái bẫy lâm sàng nguy hiểm: tình trạng tắc ruột có thể không hoàn toàn hoặc diễn ra từng đợt khiến bác sĩ dễ chủ quan, trong khi đoạn thành ruột bị nghẹt đang tiến triển âm thầm đến hoại tử và thủng ruột
👨🏻⚕️👩🏻⚕️Điều trị: Phẫu thuật được xem là phương phát điều trị bắt buộc, với 2 nguyên tắc chính: giải phóng tạng thoát vị và đóng kín lỗ bịt
🎯 Có nhiều ngả tiếp cận như:
💡Ngả bụng qua đường giữa (Abdominal Approach / Transperitoneal), đây là tiếp cận kinh điển và phổ biến nhất trong các trường hợp cấp cứu
💡Ngả sau xương mu / Ngoài phúc mạc (Retro-pubic / Extraperitoneal Approach) hay còn gọi là đường mổ Cheatle-Henry
💡Ngả vùng đùi (Obturator / Femoral Approach)-
📌Với sự phát triển của y học hiện đại, nội soi ngày càng được ưu .Có 2 kĩ thuật chính: (TAPP - Transabdominal Preperitoneal) và (TEP - Totally Extraperitoneal)
Tại khoa Ngoại TH, chúng tôi đã điều trị thành công 2 trường hợp Tắc ruột non do thoát vị bịt nghẹt bằng phương pháp PTNS ổ bụng giải phóng tạng thoát vị, xử trí tổn thương và đặt mesh trước phúc mạc đóng lỗ bịt.
👉🏻👉🏻Cả 2 trường hợp đều là nữ, trên 80 tuổi với thể trạng gầy, cơ teo đét. Với trường hợp 1, BN 89 tuổi được chẩn đoán là thoát vị bịt P nghẹt với tạng thoát vị là ruột non, BN được PTNS giải phóng đoạn ruột non thoát vị, khâu thanh mạc ruột non và đóng kín lỗ bẹn bằng Mesh. Trường hợp 2, BN 84 tuổi được chẩn đoán là thoát vị bịt T nghẹt với tạng thoát vị là ruột non, BN đã được PTNS giải phóng, cắt đoạn ruột non hoạt tử và đóng kín lỗ bẹn bằng Mesh.