04/09/2026
"BÁC SĨ BẢO SỎI SAN HÔ CỦA TÔI KHI NÀO ĐAU THÌ MỔ"
Chị bệnh nhân đến khám với tôi sáng nay, trông khá gầy và mệt mỏi. Lý do khám là do đau tức thắt lưng, kèm tiểu nhiều bọt, tiểu buốt. Trước đó 2 tháng đã đi khám tại một bệnh viện khác với chẩn đoán Nhiễm trùng tiết niệu/ sỏi san hô thận phải, được kê thuốc kháng sinh điều trị , kèm theo lời dặn " khi nào đau thì đi mổ sỏi thận".
Đây cũng là quan điểm của khá nhiều bác sĩ khác về quản lý sỏi san hô thận. Vậy sỏi san hô thận nên được quản lý ra sao???
Sỏi san hô thận (staghorn calculus) là loại sỏi phát triển chiếm một phần hoặc phần lớn bể thận và các đài thận. Vì nằm tương đối “cố định” trong hệ thống đài–bể thận, sỏi san hô có thể tồn tại lâu mà không gây cơn đau quặn thận điển hình.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ khác.
⚠️ Không đau vẫn có thể gây tổn thương thận
Sỏi san hô có liên quan đến nguy cơ:
• Nhiễm khuẩn đường tiết niệu tái diễn
• Tắc nghẽn và ứ nước thận
• Suy giảm chức năng thận
• Tạo điều kiện cho sỏi tiếp tục phát triển và tái phát
Đặc biệt, một số sỏi san hô có liên quan đến nhiễm khuẩn và vi khuẩn sinh urease, khiến tình trạng sỏi – nhiễm khuẩn có thể tạo thành một vòng xoắn bệnh lý.
Theo EAU Guidelines on Urolithiasis 2026, nhiễm khuẩn, tắc nghẽn, sỏi tăng kích thước và triệu chứng là những yếu tố quan trọng để quyết định điều trị sỏi thận; riêng các sỏi phức tạp như sỏi san hô thường cần đánh giá tích cực thay vì chỉ dựa vào triệu chứng đau.
Quan trọng hơn, hướng dẫn IAU về sỏi san hô khuyến cáo điều trị bảo tồn chỉ nên dành cho những bệnh nhân không phù hợp với can thiệp phẫu thuật. PCNL (tán sỏi thận qua da) hiện vẫn là phương pháp điều trị đầu tay cho phần lớn trường hợp sỏi san hô.
🔎 Vì vậy, “chờ đau rồi mổ” là chưa đủ
Khi phát hiện sỏi san hô, bác sĩ cần đánh giá ít nhất:
Kích thước và mức độ lan rộng của sỏi + tình trạng nhiễm khuẩn + mức độ tắc nghẽn + chức năng từng thận + bệnh lý nền của người bệnh.
Một người không đau nhưng có sỏi san hô lớn, nhiễm khuẩn tái diễn hoặc chức năng thận đang suy giảm vẫn có thể cần điều trị.
👉 Sỏi san hô không phải là loại sỏi nên chờ đến khi đau mới xử lý.
Bạn hoặc người thân đang có sỏi san hô thận nhưng chưa đau? Hãy cho biết kích thước sỏi và kết quả CT/siêu âm — đó mới là cơ sở để đánh giá có nên điều trị hay tiếp tục theo dõi.
BS Hạ Hồng Cường - BV Đại học Y Hà Nội
☎️ 0912 939 931