19/05/2026
🧬 CD138 & “VIÊM NIÊM MẠC TỬ CUNG MẠN”: LIỆU CHÚNG TA ĐANG HIỂU LẠI?
Trong nhiều năm qua, xét nghiệm CD138 được sử dụng rộng rãi trong hỗ trợ sinh sản để chẩn đoán “viêm nội mạc tử cung mạn” (Chronic Endometritis – CE), đặc biệt ở bệnh nhân thất bại làm tổ nhiều lần (RIF) hoặc sảy thai liên tiếp (RPL).
Thông thường:
🔹 CD138 dương tính → được xem là có plasma cell → chẩn đoán CE → điều trị kháng sinh trước chuyển phôi.
Tuy nhiên, các nghiên cứu lớn cập nhật đến năm 2026 đang đặt lại câu hỏi rất lớn về cách hiểu này.
📌 Nghiên cứu mới trên Human Reproduction 2026 (Warwick & Imperial College London, n=737) cho thấy:
❗ CD138 KHÔNG hoàn toàn đặc hiệu cho plasma cell như chúng ta từng nghĩ.
Ở nhiều mẫu nội mạc bình thường, CD138 vẫn dương tính mạnh dù không có bằng chứng viêm thật sự.
Đặc biệt:
🔬 CD138 dương tính có liên quan nhiều hơn đến tình trạng “nội mạc chưa trưởng thành” hoặc “lệch pha cửa sổ làm tổ” hơn là nhiễm khuẩn.
Nói cách khác:
👉 Một số trường hợp được gọi là “CE” thực chất có thể là:
- đáp ứng progesterone chưa tối ưu,
- rối loạn chuyển dạng chế tiết nội mạc,
- hoặc mất đồng bộ thời điểm làm tổ.
📌 Điều đáng chú ý:
Nghiên cứu không tìm thấy khác biệt rõ về microbiome giữa nhóm CD138 dương tính và âm tính.
Điều này làm dấy lên câu hỏi:
💊 Liệu kháng sinh có đang bị lạm dụng trong IVF?
Hiện nay, xu hướng quốc tế đang chuyển dần từ:
❌ “CD138 dương tính = phải dùng kháng sinh”
sang:
✅ đánh giá toàn diện sinh học nội mạc tử cung.
📌 Quan điểm thực hành hiện đại:
- Không nên chẩn đoán CE chỉ dựa vào vài tế bào CD138(+).
- Không nên trì hoãn chuyển phôi chỉ vì CD138 dương tính nhẹ.
- Kháng sinh không nên sử dụng thường quy nếu không có bằng chứng viêm thật sự.
🔎 Điều quan trọng hơn có thể là:
- chất lượng đáp ứng progesterone,
- độ trưởng thành nội mạc,
- sự đồng bộ cửa sổ làm tổ,
- môi trường miễn dịch và vi sinh nội mạc.
📌 Tương lai của hỗ trợ sinh sản có thể sẽ chuyển từ:
“điều trị hết viêm”
➡️ sang
“đồng bộ hóa và tối ưu hóa nội mạc tử cung”
⚠️ Tuy vậy, viêm nội mạc tử cung thật sự vẫn tồn tại ở một số trường hợp:
- ứ dịch vòi tử cung,
- polyp buồng tử cung,
- viêm niêm mạc tử cung mãn tính, nặng,
- soi buồng tử cung phát hiện bất thường,
- plasma cell thực sự tăng cao.
Do đó:
👉 CD138 vẫn có giá trị, nhưng cần được diễn giải đúng bối cảnh lâm sàng và không nên sử dụng đơn độc.
