11/05/2026
Chân chứa những nhóm cơ lớn nhất cơ thể như cơ đùi trước, đùi sau, mông, bắp chân… Khối lượng cơ càng lớn thì nhu cầu năng lượng càng cao.
Khi mình ăn cơm, bún, phở, bánh mì… tinh bột sẽ chuyển thành glucose đi vào máu. Nếu không được dùng đến, glucose sẽ tiếp tục tăng trong máu rồi gây ra tình trạng đường huyết cao. Nhưng nếu cơ bắp hoạt động mạnh, đặc biệt là cơ chân, chúng sẽ hút lượng glucose đó vào để “đốt” tạo năng lượng.
Bình thường sau khi ăn, tuyến tụy tiết insulin. Insulin giống như “chiếc chìa khóa” mở cửa tế bào để glucose đi từ máu vào trong cơ và gan. Nhưng ở người tiểu đường type 2 hoặc người ít vận động lâu ngày, cơ thể thường bị kháng insulin. Nghĩa là insulin vẫn có đó nhưng tế bào “lì”, mở cửa kém hiệu quả. Đường vì thế cứ quanh quẩn trong máu.
Nhưng khi cơ bắp co bóp mạnh lúc vận động, đặc biệt là các bài dùng chân như: Squat, leo cầu thang, đạp xe, đứng lên ngồi xuống liên tục … thì cơ bắp sẽ kích hoạt một cơ chế khác gần như độc lập với insulin.
Khi cơ co bóp, các “cổng vận chuyển glucose” tên là GLUT4 sẽ tự di chuyển ra bề mặt tế bào cơ. Lúc đó tế bào cơ mở cửa hút glucose trực tiếp từ máu vào để phục vụ nhu cầu năng lượng tức thời.
Nói dễ hiểu là: Bình thường insulin phải đi mở cửa. Nhưng lúc vận động mạnh, cơ bắp tự mở cửa lấy đường luôn.
Đó là lý do nhiều người chỉ cần đi bộ nhanh 20–30 phút sau ăn là đường huyết giảm rõ rệt.
Càng nhiều cơ bắp khỏe mạnh, cơ thể càng có khả năng “dọn đường” tốt hơn. Ngược lại người ngồi nhiều, ít vận động, teo cơ, đặc biệt là mất cơ chân theo tuổi tác thì giống như mất đi một phần lớn “nhà máy tiêu thụ đường”. Ăn vào mà không có nơi tiêu thụ, glucose sẽ tồn đọng trong máu nhiều hơn.
Một điều rất đáng chú ý là cơ chân không chỉ tiêu thụ đường trong lúc tập, mà còn làm tăng độ nhạy insulin nhiều giờ sau đó. Nghĩa là sau khi vận động, tế bào cơ trở nên “ngoan” hơn với insulin, giúp cơ thể xử lý đường hiệu quả hơn cả lúc nghỉ ngơi.
Nhiều nghiên cứu hiện nay xem tập sức mạnh cơ bắp, đặc biệt nhóm cơ chân, là một phần cực kỳ quan trọng trong kiểm soát tiểu đường type 2.
Nhưng ngày nay hầu như ta đang sống theo kiểu khác, từ ghế ăn đến ghế làm việc rồi lên xe, lên thang máy… gần như cả ngày chân không cần tiêu hao bao nhiêu năng lượng nữa. Và đường huyết cao lại được cả xã hội ủng hộ dùng thuốc…