04/06/2026
Đau buốt dọc từ mông xuống gót, nhấc mũi chân không lên, kiễng gót không được, hồi chuông cảnh tỉnh của thoát vị đa tầng L4 - L5 - S1
Lão gặp không biết bao nhiêu người bước vào phòng với dáng đi tập tễnh, một tay chống vào thắt lưng, mặt mày nhăn nhó vì đau đớn. Hỏi ra mới biết, hầu hết mọi người cứ thấy đau thần kinh tọa, tê bì chân là đánh đồng chỗ nào cũng giống nhau, rồi tự mua thuốc giảm đau về uống đại.
Nhưng thực tế dưới góc nhìn của Y học cổ truyền (YHCT) và giải phẫu hiện đại, rễ thần kinh bị chèn ép ở vị trí nào, hướng đau và đường đi của kinh lạc sẽ báo hiệu chính xác đến đó. Không phải tự nhiên mà có người thì tê bì mặt ngoài đùi, có người lại đau buốt thấu tận gót chân đâu mọi người ạ.
Hôm nay, lão ngồi đây chỉ rõ sự khác biệt của hai vị trí "bản lề" bướng bỉnh nhất ở cột sống thắt lưng. Mọi người thử đối chiếu xem mình đang nằm ở trường hợp nào nhé!
1. Thoát vị tầng L4 - L5: Chèn ép rễ thần kinh L5 (Kinh Túc Thiếu Dương Đởm)
Đường đau và tê: Cơn đau lan từ thắt lưng xuống mông, chạy dọc ra mặt ngoài đùi, tiếp tục đi xuống mặt ngoài bắp chân, vắt chéo qua mu bàn chân rồi thấu ra ngón chân cái.
Dấu hiệu đặc trưng: Mọi người thử đi bằng gót chân sẽ thấy rất khó khăn, nhấc mũi chân lên yếu, đi lại hay bị vấp ngã do cơ cẳng chân trước bị yếu.
Căn nguyên theo YHCT: Tình trạng này chủ yếu do Can huyết suy hư. Trong yhct có câu "Can chủ cân". Khi Can khí và Can huyết suy yếu, bao xơ bọc quanh đĩa đệm trở nên lỏng lẻo, dễ xơ hóa và rách vỡ. Lúc này, khối thoát vị lồi ra, làm khí huyết chạy dọc theo đường kinh Đởm ở mặt ngoài chân bị tắc nghẽn nghiêm trọng, kinh lạc bế tắc sinh ra đau buốt, tê bì.
2. Thoát vị tầng L5 - S1: Chèn ép rễ thần kinh S1 (Kinh Túc Thái Dương Bàng Quang)
Đường đau và tê: Cơn đau khởi phát từ thắt lưng - mông, nhưng lại chạy thẳng xuống mặt sau đùi, dọc theo mặt sau bắp chân (vùng bắp chuối) rồi buốt thẳng xuống lòng bàn chân và gót chân.
Dấu hiệu đặc trưng: Mọi người không thể kiễng gót chân lên được, đi bằng mũi chân rất yếu. Cảm giác đau buốt ở gót chân dữ dội giống như đang dẫm phải đinh, phải g*i.
Căn nguyên theo YHCT: Trường hợp này lại bắt nguồn từ Thận khí hư tổn. Yhct định vị "Thận chủ cốt". Đoạn L5 - S1 là vùng chịu áp lực trọng tải lớn nhất của toàn bộ cơ thể, nằm sát khung chậu. Nếu tạng Thận suy yếu, không cung cấp đủ tinh chất để nuôi dưỡng, xương khớp tại đây sẽ bị giòn, xẹp, bao xơ vỡ ra, làm chèn ép đường kinh Bàng Quang chạy dọc mặt sau chân.
3. Thoát vị đa tầng: Cùng lúc thoát vị cả L4 - L5 và L5 - S1
Đã bị rách, bị thoát vị một đốt xương là đã khổ lắm rồi. Những ai bị thoát vị cùng lúc cả hai tầng liên tiếp thế này thì thực sự là "họa vô đơn chí". Lão gặp nhiều người rơi vào cảnh này, đau đớn không lời nào tả xiết:
Cơn đau không còn ranh giới nữa, nó lan tỏa, bủa vây cả mặt ngoài lẫn mặt sau chân. Cảm giác tê rần, châm chích, nhiều lúc giật thon thót như có luồng điện chạy qua.
Tình trạng teo cơ bắp chân diễn ra rất nhanh do cả hai rễ thần kinh lớn chi phối vận động chân đều bị bóp nghẹt.
YHCT gọi đây là chứng: Can Thận đồng suy - Khí huyết đại ứ. Ví như một ngôi nhà đã dột nát nhiều nơi, hệ thống gân xương và cột sống rệu rã hoàn toàn, kinh mạch bế tắc nặng nề khiến dinh dưỡng không thể tới nuôi dưỡng đôi chân.
Mọi người đang ngồi đọc bài viết này, có ai đang bị cái đau buốt nó hành hạ không? Cơn đau của mọi người đang đi theo đường nào? Lan ra mặt ngoài đùi hay chạy dọc xuống gót chân? Có kiễng gót hay nhấc mũi chân được bình thường không?
Nếu cô chú, anh chị gặp tình trạng tương tự, hãy để lại bình luận hoặc nhắn tin để đội ngũ hỗ trợ tư vấn ban đầu và thăm khám phù hợp với thể trạng.
Thông tin chỉ mang tính tham khảo, việc đjều trj cần được thăm khám trực tiếp bởi người có chuyên môn.
Bác sĩ CK2 Lê Hữu Tuấn - CCHN số 001674 /BYT-CCHN - Trung Tâm Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thuốc Dân Tộc, GPHĐ số 226/HNO - GPHĐ