06/17/2026
Бид ясаа тоохгүй байсаар хөгшрөөд эрэгтэй/эмэгтэй цэвэршилтийн дараа сийрэгжээд эхлэх үед л гэнэт анзаардаг. Тэгтэл маш чухал оролцоотой бүр дотоод шүүрлийн эрхтэн байжээ.
Яс, ялангуяа остеобластууд нь давхар үүрэг гүйцэтгэдэг даавар болох остеокальциныг ялгаруулдаг. Карбоксилжуулсан остеокальцин нь эрдэсжилтийн үед ясны матрицад хуримтлагддаг. Дутуу карбоксилжуулсан остеокальцин нь цусны эргэлтэнд орж, дотоод шүүрлийн дохио болдог. Энэ нь нойр булчирхайн бета эсээс инсулины шүүрлийг сайжруулж, булчин болон элэгний инсулины мэдрэмжийг сайжруулдаг. Мөн төмсөг (Лейдигийн эсүүд) -өөс тестостероны үйлдвэрлэлийг идэвхжүүлж, үүнийг хаадаг сөрөг хариу урвалыг дарангуйлдаг.
Үүнээс гадна ясны чөмөг нь цус төлжилт, дархлааны эсийг үүсгэдэг гол эрхтэн бөгөөд яс нь бие махбод дахь кальци, фосфатын хамгийн том нөөц бөгөөд цусны эрдэсийн түвшинг эрэлт хэрэгцээнд идэвхтэй нөөц болдог.
Анзаарсан бол сансрын нисгэгч болон хэвтэрт орсон хүмүүс маш хурдан ясны сийрэгжилттэй болдог. Сансарт ниссэн нисгэгч нар нуруу, таазны ясныхаа 1-1.5%-ийг алддаг байна. Энэ нь ясны хүндийн даралт ирэхгүй үед өөрийгөө бэхжүүлэхээ зогсоогоод барахгүй бүтцээ задлах идэвхитэй дохио өгч эхэлдэгтэй шууд холбоотой.
Дааврын дохиогоор яс нь анаболик нөлөөтэй. Нэг үгээр хэлбэл үйл ажиллагаа нь хөдөлгөөнтэй шууд холбоотой.Тэгэхээр
- Хүнд жингийн бэлтгэл, ялангуяа холимог, хүнд жинтэй хөдөлгөөн (squats, deadlifts, presses) хийх;
- импакт авах дасгалууд: үсрэх, гүйх, плиометрик. Яс бага импакттай олон давтсан хөдөлгөөнөөс илүү шинэлэг, өөр өөр өндөрт, янз бүрийн ачаалалд илүү хариу үйлдэл үзүүлдэг бөгөөд энэ нь усанд сэлэх, дугуй унах нь маш сайн кардио хэдий ч ясны нягтралын хувьд сул нөлөөтэй байдгийн нэг шалтгаан юм;
- Жингээ аажмаар нэмэх хэрэгэтй; яс нь булчинтай адил нэг хэвийн бус ачаалалд илүү сайн дасан зохицдог.
Мөн хэрэгцээтэй амин дэмээ сайн авч байх хэрэгтэй. Яс коллаген асуулдаг хэмжээгээрээ 3т ордог тул уураг хэрэгтэй болно. Зөвхөн булчинд нөлөөлөөд зогсохгүй ясны матрицийн синтесист бас ордог.
Эмэгтэйчүүдэд: архаг калорын дутагдалтай үедээ их дасгал хийвэл яс бэхжихгүй эсрэгээрээ сийрэгжинэ. Эмэгтэйчүүдийн бие өөрөөр ажилдаг тул хангалттай калор авч байж үр дүн үзүүлнэ шүү.
