30/05/2026
- ဓညင်းသီး နှင့် ကျန်းမာရေး
မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ…. ဒေါက်တာရဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဓညင်းသီး (Djenkol Bean) ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံတွေမှာ အများဆုံးပေါက်ရောက်ပြီး လူကြိုက်များတဲ့ အသီးတစ်မျိုးပါ။ သူ့မှာ ထူးခြားတဲ့ အနံ့ပြင်းပြင်းလေးရှိပြီး ငါးပိရည်လေးနဲ့ တို့စားမလား၊ ပြုတ်ပြီး ဆီလေး၊ ဆားလေးနဲ့ပဲ နယ်စားမလား အရမ်းကို ထမင်းမြိန်စေတဲ့ အစားအစာပါ။ ဒါပေမယ့် သူ့ဆီမှာ ဆိုးရွားတဲ့ အဆိပ်တစ်ခုလည်း ကိန်းအောင်းနေတယ်ဆိုတာကို မမေ့ပါနဲ့။
ဓညင်းသီးမှာ ဆေးပညာအရ Djenkolic Acid လို့ခေါ်တဲ့ အမိုင်နိုအက်ဆစ်တစ်မျိုး ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအက်ဆစ်ဟာ ရေမှာပျော်ဝင်ဖို့ အရမ်းခက်ခဲပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့ ဓညင်းသီးကို စားလိုက်တဲ့အခါ အဲဒီ အက်ဆစ်တွေက သွေးကြောထဲကနေတစ်ဆင့် ကျောက်ကပ်ဆီကို ရောက်သွားပါတယ်။ ဆီးလမ်းကြောင်းထဲ ရောက်တဲ့အခါ အဲဒီ Djenkolic acid တွေက ချွန်ထက်တဲ့ "ပုံဆောင်ခဲ (Crystals)" လေးတွေအဖြစ် ပြောင်းသွားပါတယ်။ အဲဒီ ပုံဆောင်ခဲလေးတွေက ကျောက်ကပ်နဲ့ ဆီးပြွန် သွေးကြောလေးတွေကို ထိုးဆွပြီး ပိတ်ဆို့ပစ်လိုက်တဲ့အတွက်
* ခါးနဲ့ ဆီးစပ် တဝိုက် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်း
* ဆီးသွားရ ခက်ခဲခြင်း၊ ဆီးကျင်ခြင်း
* ဆီးထဲ သွေးပါခြင်း
* အချိန်မီ မကုသရင် ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း (Acute Kidney Injury - ရှားပါးဆေးပညာအခေါ် Djenkolism) ဖြစ်စေပြီး အသက်အန္တရာယ် ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။
❌ ဘယ်သူတွေ လုံးဝ မစားသင့်ဘူးလဲ?
* ကျောက်ကပ်ရောဂါ ရှိသူများ - ကျောက်ကပ်အားနည်းနေသူတွေ၊ ကျောက်ကပ်စွမ်းဆောင်ရည် ကျဆင်းနေသူတွေအတွက် ဓညင်းသီးက အဆိပ်အတောက်လို ဖြစ်နိုင်လို့ လုံးဝ ရှောင်သင့်ပါတယ်။
* ဆီးကျောက်တည်ဖူးသူများ - ဆီးလမ်းကြောင်းမှာ ကျောက်တည်တတ်တဲ့ ရာဇဝင်ရှိသူတွေ၊ ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်နေသူတွေ အနေနဲ့ မစားသင့်ပါ။
* ရေသောက်နည်းသူများ - နေ့စဉ် ရေလုံလောက်အောင် မသောက်တဲ့သူတွေဟာ ဆီးထဲမှာ အက်ဆစ်တွေ ပိုပြီးစုပုံလွယ်တာကြောင့် ရှောင်သင့်ပါတယ်။
* ကလေးငယ်များ - ကလေးတွေရဲ့ ကျောက်ကပ်က သေးငယ်ပြီး နုနယ်တဲ့အတွက် အနည်းငယ်စားမိရုံနဲ့ အလွယ်တကူ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
* ကိုယ်ဝန်ဆောင်သည်များ- သွေးထဲကို ရောက်သွားတဲ့ ဓညင်းသီးရဲ့ အဆိပ်တွေက အချင်းကနေတဆင့် ကလေးဆီကိုလည်း ရောက်ရှိသွားနိုင်တာကြောင့် ကလေးရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။
✅ ဒါဆိုရင် ဘယ်လို စားပေးသင့်လဲ?
ဓညင်းသီးကို လုံးဝ မစားရဘူးလို့ မဆိုလိုပါဘူး။ စားတဲ့အခါ အန္တရာယ်ကင်းအောင် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ဆောင်ပါ-
* အစိမ်း လုံးဝ (လုံးဝ) မစားပါနဲ့ - အစိမ်းစားခြင်းဟာ အက်ဆစ်ဓာတ်ကို အပြည့်အဝ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ရောက်စေပါတယ်။
* ရေကြာကြာစိမ်ပါ (သို့) သေချာပြုတ်ပါ - ဓညင်းသီးကို မချက်ပြုတ်မီ ရေထဲမှာ ၂ ရက်၊ ၃ ရက်လောက် ကြာကြာစိမ်ထားပေးပါ။ (သို့မဟုတ်) ပြုတ်တဲ့အခါ ဆော်ဒါ (Baking Soda) အနည်းငယ် ထည့်ပြုတ်ပေးပါ။ အယ်လ်ကာလီ (Alkaline) ဓာတ်က Djenkolic acid ကို အလွယ်တကူ ပျော်ဝင်စေပြီး အဆိပ်အတောက် လျော့ကျစေပါတယ်။ ပြုတ်ရည်ကို လုံးဝ မသောက်ရပါဘူး။
* အများကြီး မစားပါနဲ့ - တစ်ခါစားရင် (၂) လုံး၊ (၃) လုံး ထက်ပိုပြီး မစားပါနဲ့။
* ရေများများသောက်ပါ - ဓညင်းသီးစားပြီးတဲ့ နေ့တွေမှာ ဆီးလမ်းကြောင်းထဲက အက်ဆစ်ဓာတ်တွေ အနည်မကျဘဲ ဆီးနဲ့အတူ ပါသွားအောင် ရေကို ပုံမှန်ထက် ပိုပြီး များများသောက်ပေးပါ။
❗️ဘယ်အချိန် ဆေးရုံ/ဆေးခန်း အမြန်သွားပြသင့်လဲ?
ဓညင်းသီး စားပြီးနောက် ၂ နာရီ ကနေ ၁၄ နာရီ အတွင်း အောက်ပါ လက္ခဏာတွေထဲက တစ်ခုခု ပြလာပြီဆိုရင် ဆေးရုံ၊ဆေးခန်းကို ချက်ချင်း သွားပြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်-
* ခါးတစ်လျှောက် သို့မဟုတ် ဆီးခုံတဝိုက် ပြင်းထန်စွာ ထိုးအောင့်ပြီး နာကျင်ခြင်း။
* ဆီးသွားလျှင် အရမ်းနာကျင်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ဆီးထဲတွင် သွေးပါခြင်း။
* ဆီးသွားချင်သော်လည်း ဆီးလုံးဝ မထွက်တော့ခြင်း၊ ဆီးသွားရခက်ခြင်း။
* ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း။
💡အကြံပြုချက်
"အစားအသောက်ဆိုတာ တန်ဆေး လွန်ဘေးပါ။ ဓညင်းသီးဟာ မြန်မာတို့ရဲ့ အကြိုက် ရာသီစာဖြစ်ပေမယ့် မိမိရဲ့ ကျောက်ကပ်လေးတွေကို မထိခိုက်အောင် စနစ်တကျ ပြုတ်ချက်ပြီး ချင့်ချိန်စားသုံးကြဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။"
မိတ်ဆွေတို့ရော ဓညင်းသီး ကြိုက်ကြလား။
ဓညင်းသီးကို ဘယ်လိုစားသုံးလေ့ရှိကြလဲဆိုတာ ပြောပြခဲ့ကြပါဦးဗျ။
ဓညင်းသီး ကြိုက်တတ်တဲ့ ကိုယ့်သူငယ်ချင်းတွေ၊ မိသားစုဝင်တွေကိုလည်း အန္တရာယ်ကင်းကင်း စားတတ်အောင် ဒီ Post လေးကို Share ပေးလိုက်ကြပါဦးခင်ဗျ။
အားလုံးပဲ ကျန်းမာကြပါစေ
ဒေါက်တာရဲ။
#ဒေါက်တာရဲ #ဓညင်းသီး
